EHRM: wettelijk automatisme om naam vader voorop te stellen is ongerechtvaardigd onderscheid naar geslacht

León Madrid t. Spanje, EHRM 26 oktober 2021, nr. 30306/13

Josefa León Madrid registreerde haar in 2005 geboren dochter met haar eigen achternamen. De vader erkende zijn vaderschap via een gerechtelijk procedure alsnog. Daardoor werd volgens de toen gelden wetgeving automatisch zijn achternaam als eerste achternaam, tegen de wens van de moeder. De wettelijke automatisme om de naam van de vader voorop te stellen levert volgens het ERM een ongerechtvaardigd onderscheid naar geslacht op, in strijd met art. 8 jo. 14 EVRM.
ECLI:CE:ECHR:2021:1026JUD003030613

Annotatie door Ruben Ritsema in EHCR Updates januari 2022.

Agenda 19de Algemene Ledenvergadering 10 november 2022

https://www.oud-vvr.computersaysno.eu/wp-content/uploads/0.Agenda-19de-Algemene-Ledenvergadering-10-november-2021.pdf

Access to abortion in Europe: stopping anti-choice harassment

Op basis van een rapport van het Committee on Equality and Non-Discrimination van de hand van raporteur Margreet de Boer (Socialists, Democrats and Greens Group) in februari 2022 nam de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa in mei 2022  resolutie 2439 aan.

Wegens cyberaanvallen op de website van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa niet permanent goed bereikbbaar. Daarom vindt u de resolutie en het rapport hieronder in PDF

resolution 2439_parlementaire assemble_anti Clioice harrassment

doc. 15459_Access to abortion in Europe stopping anti-choice harassment feb2022

Onderdeel van de achtergrondinformatie voor het VVR congres Juridische perspectieven op abortuskwesties, 10 november 2022.

Achtergrondinformatie voor VVR-congres Juridische perspectieven op abortuskwesties 10 november 2022

Congres Juridische perspectieven op abortuskwesties 10 november 2022

Links naar achtergrondinformatie.

De VVR besteedde eerder op een verenigingscongres (2008) aandacht aan abortus, met een lezing van Jeannette Kruseman:
Op https://www.oud-vvr.computersaysno.eu/ zijn via de zoekfunctie op trefwoord abortus) een aantal commentaren te vinden, alsmede enige jurisprudentie.

Standpunten van een aantal organisaties:

Amnesty International:
https://www.amnesty.nl/wat-we-doen/gender-en-mensenrechten/abortus
https://www.amnesty.nl/encyclopedie/abortus-en-mensenrechten

AVA:
https://avahelpt.nl/

Bureau Clara Wichmann:
https://clara-wichmann.nl/ (gebruik zoekfunctie: abortus)

Humanistische Verbond:
https://www.humanistischverbond.nl (typ zoekopdracht abortus)

Wij Vrouwen Eisen heeft in aanvulling op het papieren archief dat bij Atria is ondergebracht in vijf gefilmde interviews achtergrond informatie toegevoegd. De films zijn te vinden op de youtube pagina van Atria.
Via de links hieronder kunt u de verschillende delen van de gefilmde interviews bekijken:

Women on Waves:
https://www.womenonwaves.org/

Europese Jurisprudentie

1991: Arrest Hof van Justitie EEG Zaak C-159/90 Society for the Protection of Unborn Children Ireland Ltd en S. Grogan e.a. (studenten organisaties).
Betreft: verspreiding van specifieke informatie over de naam en het adres van in een andere lid-Staat gelegen klinieken waar medische zwangerschapsafbrekingen worden verricht.
Uitspraak:
1. medische zwangerschapsafbreking , verricht overeenkomstig het recht van de Lid-Staat waar zij plaats vindt, is dienst in de zin van artikel 60 EEG-Verdrag.
2. Het gemeenschapsrecht staat er niet in de weg dat een Lid-Staat waar medische zwangerschapsafbreking verboden is, studentenverenigingen verbiedt informatie te verspreiden over de naam en het adres van in een andere Lid-Staat gelegen klinieken waar op wettige wijze vrijwillige zwangerschapsafbrekingen worden verricht, alsmede over de manier om daarmee in contact te komen, wanneer die klinieken op geen enkele wijze betrokken zijn bij de verspreiding van die informatie

EVRM 3 februari 2009: Portugal schond vrijheid van meningsuiting van Women on Waves door toegang tot territorial wateren te schenden (application no. 31276/05) – schending art. 10 EVRM. Persbericht WOW. ECHR-blog.

EVRM 1992: Open Door and Dublin Well Woman Centre: schending Article 10 ECHR (door regering Ierland), met 18 pagina’s dissenting opinions.

Spaanse Hoge Raad 7 oktober 2022 – Women on Web wins Supreme Court Case against Spain for censoring abortion website

Documenten betreffende het internationale mensenrechtenkader:

In juni 2021 nam het Europees Parlement met ruime meerderheid een resolutie aan waarin toegang tot abortushulpverlening een mensenrecht wordt genoemd. Aanleiding: de aangescherpte wetgeving in Polen. De resolutie is niet bindend. Zie ook antwoord minister Hoekstra op vragen van de leden Sjoerdsma (D66), Ellemeet (Groenlinks) en Dassen (Volt). (6 september 2022)

VN-Vrouwenverdrag en Vrouwenrechtencomité
In het VN-Vrouwenverdrag komt het woord abortus niet voor. Algemene Aanbeveling 24 legt wel nadruk op toegang tot gezondheidszorg, inclusief op terrein van seksuele en reproductieve gezondheid (para 31 b). Vervolgens stelt para 31 c dat prioriteit gegeven moet worden aan preventie van ongewenste zwangerschap via family planning instellingen en seksuele voorlichting. “Waar mogelijk, zou wetgeving die abortus criminaliseert geamendeerd moeten worden opdat aan vrouwen zelf geen straf opgelegd kan worden.”
In een recente verklaring (juli 2022) naar aanleiding van het Hooggerechtshof in de VS gaat CEDAW een stapje verder: vrouwen toegang tot veilige en wettelijke abortus onthouden is een ernstige belemmering van het uitoefenen van reproductieve vrijheid  Vrouwen dwingen een zwangerschap uit te dragen leidt tot mentaal en fysiek lijden en daarmee tot gender-based violence en in bepaalde gevallen tot foltering of wrede inhumane behandeling die in strijd is met het VN-Vrouwenverdrag. CEDAW acht toegang tot veilige en wettelijke abortus voor alle vrouwen onderdeel van zijn mandaat om mensenrechten van vrouwen en meisjes te bevorderen.
Conclusie: toegang tot veilige en legale abortushulpverlening kan als mensenrecht beschouwd worden, maar staten mogen reguleren en grenzen stellen, zolang vrouwen niet hun toevlucht moeten zoeken tot onveilige abortus.

In verschillende Concluding Observations heeft CEDAW zich in dezelfde lijn uitgelaten. Er is tenminste één individuele klacht volgens het individueel klachtprotocol gegrond bevonden (tegen Peru, CEDAW/C/50/D/22/2009), resulterend in o.a. de aanbeveling om toegang te geven tot therapeutische abortus in geval van verkrachting en seksueel geweld.
In 2018 heeft CEDAW een onderzoek ingesteld naar de situatie in Noord Ierland:
CEDAW: Inquiry un der the Optional Protocol concerning United Kingdom of Great Brittain and Northern Ireland . 23 february 2018 (re: restrictive access to abortion for women and girls in Northern Ireland). Press Release OHCHR.

Het Human Rights Committee:
in General Comment No. 36 (uit 2019) geeft het mensenrechtencomité een nadere duiding van art. 6 van het BuPo-verdrag (of IVBPR) dat gaat over het recht op leven. Lid 1 luidt: Ieder heeft het recht op leven. Dit recht wordt door de wet beschermd. Niemand mag naar willekeur van zijn leven worden beroofd.
In het verdrag zelf komt het woord abortus niet voor, maar het General Comment gaat er in de inleidende paragrafen uitvoerig op in: para 8. Dat stipuleert uitdrukkelijk dat verdragsstaten maatregelen kunnen treffen om vrijwillige abortus te reguleren, maar dat deze niet mogen resulteren in schending van het recht op leven van de zwangere vrouw/meisje en evenmin in haar andere rechten onder het verdrag. Waaronder vrijwaring foltering (art. 7), c.q. fysiek of mentaal lijden, discriminatie of inmenging in privacy. Staten moeten bovendien er voor zorgen dat vrouwen zich niet gedwongen voelen om een uitweg te zoeken in onveilige abortus. En ze mogen vrouwen die een abortus hebben gehad niet strafbaar stellen (criminal sanctions against). In noten wordt verwezen naar een groot aantal Concluding Observations.
Voorts is interessant dat in dit GC over het recht op leven artikel er geen rechten laat staan mensenrechten worden toegekend aan ongeboren leven.

Zie hierover ook een artikel uit 2005 van aan International Women’s Rights Law Clinic verbonden auteurs.

Lucia Berro Pizzarossa promoveerde in 2019 aan RU Groningen over internationale abortuswetgeving. De Correspondent interviewde haar vorig jaar.

Publicaties over bufferzones, demonstratievrijheid  en botsing van grondrechten:

Human: https://www.human.nl/lees/2019/abortus-demonstreren.html

Jurisprudentie op oud-vvr.computersaysno.eu

Resolutie van de Parlementaire Assemblee Raad van Europa (aangenomen in mei 2022). Hierin link naar achterliggend rapport van Rapporteur Margreet de Boer

Swart, N. J. L., & Roorda, B. (2021). Bufferzones bij abortusklinieken. In B. Roorda, J. G. Brouwer, & A. E. Schilder (editors), Antwoorden op recente demonstratie- en vergaderingsrechtelijke vraagstukken: Een onderzoek naar antwoorden op demonstratie- en vergaderingsrechtelijke vraagstukken in het Nederlandse recht die zich na de evaluatie van de Wet openbare manifestaties in 2015 tot op heden (medio 2021) voordoen (blz. 182-232). Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Swart, Noor en Berend Roorda (2022); Demonstraties bij abortusklinieken, in Burgemeestersblad 27 (101) p. 51-53

 

Jurisprudentie betreffende demonstraties bij abortusklinieken

  1. Maart 2019.
    Stirezo bij abortuskliniek Roermond. Demonstratierecht niet onevenredig beperkt door aanwijzing dat openbare manifestatie niet voor de deur van de abortuskliniek mag plaatsvinden maar aan de westzijde van de straat waar de kliniek gevestigd is.
    Kort geding. Stirezo vs Burgemeester. Maandelijkse demonstraties Abortuskliniek derde partij. ECLI:NL:RBLIM:2019:2138
  2. Juli 2020
    Rechtbank Haarlem: beperkende maatregelen bij Bloemenhovekliniek toegestaan.
    ECLI:NL:RBNHO:2020:5579. Zie jurisprudentierubriek oud-vvr.computersaysno.eu.
  3. Januari 2021
    Rechtbank Rotterdam
    Strafoplegging 150 dagen gevangenisstraf bedreiging medewerkers abortusklinieken. ECLI:NL:RBROT:2021:181
  4. April 2021
    Stichting Schreeuw om leven vs burgemeester Almere
    Burgemeester heeft beperkingen opgelegd voor organiseren van wekelijkse betogingen (2 ochtenden met twee personen) bij de abortus kliniek: alleen flyers uitdelen, niet bezoekers en personeel aanspreken of volgen. Bezwaar hiertegen gemaakt. Tevens verzocht voorlopige voorziening. Abortuskliniek derde partij.
    Voorzieningenrechter: geen bezwaar gemaakt tegen beperking dat bezoekers/personeel niet gevolgd mag worden. Betoging incl. aanspreken van bezoekers kliniek valt onder bescherming van meningsuiting art. 10 EVRM en 11 EVRM (vrijheid van betoging). Burgemeester heeft de beperkingen ondeugdelijk gemotiveerd, geen sprake van reële vrees voor wanordelijkheden. Advies politie geen beperkingen omdat betogingen al jaren plaatsvinden, geen noemenswaardige incidenten. Algemene stelling dat bezoekers zich geïntimideerd voelen onvoldoende; niet gebleken dat bezoekers in toegang tot kliniek worden belemmerd. Zwaar weegt bovendien dat de burgemeester de betogingen jarenlang heeft toegestaan.
    Beperkingen geschorst tot zes weken na beslissing op bezwaar. ECLI:NL:RBMNE:2021:1436

  5. Augustus 2022
    Vereniging Jezus Leeft vs burgemeester gemeente Utrecht
    Aankondiging demonstratie voor Vreelinghuis (ambulance met drie demonstraten) mei 2021. Voorschrift burgemeester locatie demonstratie laad-losplaats 70 m. verderop. Geen hand op hand uitreiking flyers i.v.m. 1,5 m.
    Bezwaarschrift afgewezen (okt. 2021), beroep ingesteld.
    Procesbelang vereniging erkend m.h.o. toekomstige demonstraties.
    Bestreden besluit ondeugdelijk gemotiveerd. Burgemeester heeft niet duidelijk gemaakt waarom andere locatie, tegenover Vreelinghuis, tot gevaarlijke situatie zou leiden (verkeer en 1,5 m.). Nieuw besluit noodzakelijk (6 weken). Advies tot overleg. ECLI:NL:RBMNE:2022:3095

 

Nieuwsbrief oktober 2022

10 november: VVR-congres Juridische Perspectieven op abortuskwesties
Nu Nadine Ridder bereid is gevonden om als middagvoorzitter op te treden is het programma van het VVR-congres in Utrecht rond. Twee kwesties zullen besproken worden: abortus en het wetboek van strafrecht in Nederland. Na de theepauze gaat het over demonstraties bij abortusklinieken: botsing van grondrechten?
Bij elk van de kwesties zullen drie sprekers of coreferenten een korte inleiding houden (10 à 15 minuten). Daarna kunnen ze op elkaar reageren en volgen vragen uit en discussie met de zaal.
Aanvang 14 uur (inloop 13.30 uur). Zie de verenigingswebsite voor het hele programma. Deelname is gratis voor VVR-leden. U moet zich wel opgeven. Een week voor het congres krijgen deelnemers een aantal links naar achtergrondinformatie over beide kwesties.
Het zou fijn zijn al u in uw eigen kring bekendheid zou willen geven aan het congres dat een uiterst actueel onderwerp heeft. Ook niet-leden zijn van harte welkom! Zij betalen een kleine bijdrage voor de kosten (€ 25, studenten € 10), die wordt kwijtgescholden als ze lid worden van de VVR.

10 november: 19de Algemene Ledenvergadering
Voorafgaande aan het congres vindt de 19de Algemene Ledenvergadering plaats. In deze locatie als het Congres: Kaffeetaria Saffierlaan 10 Utrecht. Tijd: 12.30 – 13.30 uur. Het bestuur hoopt digitale deelname van leden die niet naar Utrecht willen of kunnen komen mogelijk te maken. Geeft u dan dat even door bij aanmelding?
Vooraf is een broodje beschikbaar. Er zijn geen kosten aan verbonden, maar u moet zich wel tijdig vóór 1 november hiervoor aanmelden, anders zijn er te weinig broodjes.
De vergaderstukken worden een dezer dagen naar de leden verzonden. Plaatsing op het verenigingsdeel van de website volgt later.

Wetsvoorstel seksuele misdrijven naar de Tweede Kamer
Vlak voor het sluiten van deze nieuwsbrief werd bekend dat minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius het wetsvoorstel seksele misdrijven naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Bij de internet consultatie in 2021 heeft de VVR een korte reactie ingestuurd. De werkgroep geweld tegen vrouwen zal bezien of het wetsvoorstel aanleiding geeft tot een brief aan de Tweede Kamer, eventueel samen met andere organisaties. Wie mee wil denken kan zich bij de werkgroep melden.

Discriminatie gehandhaafd in wetsvoorstel dubbele geslachtsnaam
Het amendement van Groen Links en PvdA om de discriminerende vangnetbepaling uit het wetsvoorstel te halen heeft het in de Tweede Kamer niet gehaald. De beloofde brief van Minister Weerwind over de Concluding Observations van CEDAW op terrein van het naamrecht kwam op 12 september. De inhoud overtuigt experts niet, maar voor de meeste Tweede Kamerleden was het voldoende. Het wetsontwerp is op 15 september aanvaard. Wordt vervolgd in de Eerste Kamer. De tijdelijke werkgroep naamrecht van de VVR heeft de leden van de vaste commissie snel een brief geschreven. Daarin geeft de werkgroep namens de VVR de Leden van de Commissie in overweging om als bewaakster van rechtsstatelijke normen en wetgevingskwaliteit aan te dringen op een novelle. Op 1 november sluit het verslag.

Overhandiging Eindelijk ’n uitkering! Met dank aan het VN-Vrouwenverdrag
Op  6 oktober nam Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Karien van Gennip het eerste exemplaar in ontvangst van de gedrukte versie van Eindelijk ’n uitkering! Met dank aan het VN-Vrouwenverdrag. Het boek is het verhaal van 15 jaar procederen, actie en lobby voor de uitkeringsrechten van zwangere zelfstandigen. “Vier voorgangers van de minister hebben zich met dit dossier bemoeid, maar geen van hen heeft zich ooit met een gedupeerde zwangere zelfstandige verstaan”, aldus auteur Leontine Bijleveld. Haar directe voorganger Koolmees heeft evenmin als zijn voorganger Asscher de sportiviteit gehad om de vrouwen die gelijk kregen van de Centrale Raad van Beroep in 2017 te feliciteren. “Die vrouwen hebben de moed gehad om door te procederen, in eerste instantie juist voor hun collega’s in dezelfde omstandigheden. Zie de interviews in het boek.”
De VVR had de minister gevraagd om te reflecteren op de lessen die SZW zelf getrokken had. Dat deed de minister niet. Zij vertelde destijds ook kinderen te hebben gekregen én een uitkering, maar oud-collega’s, zzp’ers niet. “Dank voor uw inzet, namens mijn vriendinnen.” Van Gennip deed geen verdere toezegging, maar zei open te staan voor signaleringen over waar wetgeving schuurt met het VN-Vrouwenverdrag, zeker in relatie tot zwangerschap

Kitty Jong, vicevoorzitter van de FNV, nam daar het tweede exemplaar in ontvangst. De FNV was aan het begin en aan het eind bij de procedures betrokken.
Leontine Bijleveld: “Hiermee geeft de Vereniging voor Vrouw en Recht jou als vertegenwoordiger van de grootste organisatie van werkenden een belangrijke boodschap mee: het VN-Vrouwenverdrag geeft vrouwen echt rechten. Maar je moet er wel een beroep op doen.”
“Ik ben enorm blij dat het boek er is. Terecht dat jullie hier trots op zijn.” Jong schetste hoe de FNV het Vrouwenverdrag als leidraad neemt voor eigen beleid en beleidsbeïnvloeding. Dat het op individueel niveau zo’n impact kan hebben, had ze zich niet gerealiseerd en misschien geldt dat ook wel voor procesjuristen en andere individuele belangenbehartigers bij de FNV. Daarom gaat ze graag in gesprek over het organiseren van een workshop voor de juridisch medewerkers en advocaten. “Hoe dan ook krijgen ze de digitale versie van het boek allemaal aangereikt. We plaatsen het op de website van de FNV.”

Bijleveld stond nog even stil bij twee jaar geleden onverwacht overleden co-auteur Mac Vijn.
Ze heeft het boek aan haar opgedragen. “We missen haar.” Dat geldt eens te meer voor haar bij de overhandiging aanwezige dierbaren. “Met jullie én het boek is Mac, oma Mac, vandaag ook een beetje bij ons”. Betrokkenen gingen met de Minister, Kitty Jong en de auteur op de foto.

Foto’s van Thierry Erkens, SZW

Op 10 oktober volgde een tweede presentatie in de LawHub van de Rechtenfaculteit van de UvA. Hoogleraren sociaal recht Gerrard Boot (Leiden) en Frans Pennings (Utrecht) namen deel aan het panel dat voorgezeten werd door Anja Eleveld, coördinator van de werkgroep Sociaal en Europees Recht. Leontine Bijleveld trapte af met een korte samenvatting en de conclusies van het boek en besprak daarna twee voorbeelden, waar het behaalde resultaat op door werkte of zou moeten werken. Programma en stellingen 10 oktober 2022 Boot en Pennings complimenteerden de auteur met boek én het klinkende resultaat – de rechtstreekse werking van art. 11 lid 2 aanhef en onder b. Duidelijk was dat alleen met bundeling van krachten zo’n lange periode overbrugd kan worden. De geanimeerde discussie met het kleine publiek bood een aantal aanknopingspunten voor vervolgactiviteiten die door de VVR-werkgroep opgepakt kunnen worden. Desgevraagd zei Pennings toe zich sterk te maken voor bespreking van het boek in TRA (Tijdschrift Recht en Arbeid).