Instantie

Staatssecretaris van Justitie

Samenvatting

De vrouw is binnen de termijn gescheiden. Zij heeft een dochter uit een
eerder huwelijk. De vrouw wordt binnen haar huwelijk zwaar mishandeld.
Haar wordt geen vergunning verleend op basis van klemmende redenen van
humanitaire aard. Voor zover de situatie in Cuba minder rooskleurig is
dan in Nederland, verschilt zij daarin niet van vele van haar landgenoten
aan wie evenmin om die reden verblijf wordt toegestaan. Niet is gebleken
dat zij reeds thans dusdanig in de Nederlandse samenleving is geworteld
en de Cubaanse samenleving is ontgroeid dat van haar niet gevergd kan worden
naar het land van herkomst terug te keren.

Volledige tekst

Op 26 februari 1998 heeft de Korpschef van politieregio Zaanstreek-Waterland
een voorstel ingediend, strekkende tot intrekking van de aan de vreemdelinge
van Cubaanse nationaliteit, M, geboren op 10 oktober 1954, verleende vergunning
tot verblijf.

Betrokkene verblijft sedert 15 september 1997 in Nederland en is op 22
september 1997 in het bezit gesteld van een vergunning tot verblijf onder
de beperking “verblijf bij Nederlandse echtgenoot P”, geldig tot 22 september
1998.

Ingevolge artikel 12 van de Vreemdelingenwet kan een vergunning tot verblijf
onder meer worden ingetrokken indien betrokkene niet langer voldoet aan
de beperking waaronder de vergunning tot verblijf is verleend.

Uit ingekomen rapportage van de Vreemdelingendienst Zaandam van 26 februari
1998 is gebleken dat betrokkene sinds 25 januari 1998 niet meer woonachtig
is op het adres (…) te Amsterdam en geen gemeenschappelijke huishouding
voert met haar echtgenoot P. Tevens heeft betrokkene verklaard dat zij
begin februari 1998 een verzoek tot echtscheiding heeft gedaan.

Mitsdien kan de vergunning tot verblijf worden ingetrokken.

Ambtshalve wordt getoetst aan het beleid van verblijf na verbreking huwelijk.

Betrokkene is op 16 december 1996 in het huwelijk getreden met P. Zij is
op 15 september 1997 Nederland binnengekomen en is, na daartoe op 22 september
1997 een aanvraag te hebben ingediend, op 22 september 1997 in het bezit
gesteld van een vergunning tot verblijf onder de beperking “verblijf bij
Nederlandse echtgenoot en het verrichten van arbeid al dan niet in loondienst
gedurende dat verblijf”.

Het huwelijk op grond waarvan was toegestaan, is op 25 januari 1998 feitelijk
verbroken.

Het beleid ten aanzien van in Nederland toegelaten huwelijkspartners die
in het bezit zijn geweest van een afhankelijke verblijfstitel, zoals betrokken,
houdt onder meer in dat dezen, na verbreking van het huwelijk, in aanmerking
kunnen komen voor een zelfstandige verblijfstitel.
Het huwelijk dient dan echter voor de ontbinding of ontwrichting reeds
drie jaar te hebben bestaan, waarvan ten minste één jaar direct voorafgaande
aan de ontbinding of ontwrichting tijdens een op grond van artikel 9 of
10 van de Vreemdelingenwet toegestaan verblijf in Nederland.

Betrokkene kan aan het boven weergegeven beleid geen recht op voortgezet
verblijf hier te lande ontlenen, aangezien zij niet voldoet aan de hiervoor
gestelde eis met betrekking tot de duur van het huwelijk.

Er is niet gebleken dat met het voortgezet verblijf van betrokkene hier
te lande een wezenlijk Nederlands belang is gediend.

Evenmin is gebleken van enige beleidsregel op grond waarvan aan betrokkene
voortgezet verblijf behoort te worden toegestaan.

Mitsdien kan aan betrokkene voortgezet verblijf op basis van vorenvermeld
beleid worden geweigerd.

Er zijn geen feiten of omstandigheden naar voren gebracht of gekomen op
grond waarvan betrokkene om andere klemmende redenen van humanitaire aard
in het bezit behoort te worden gelaten van de vergunning tot verblijf.

Niet is gebleken dat betrokkene reeds thans dusdanig in de Nederlandse
samenleving is geworteld en de Cubaanse samenleving zozeer is ontgroeid
dat zij deswege op voorgezet verblijf hier te lande is aangewezen en van
haar in redelijkheid niet gevergd kan worden naar het land van herkomst
terug kan keren.

Op grond van het bovenstaande kan de vergunning tot verblijf worden ingetrokken.

De weigering om aan betrokkene voortgezet verblijf hier te lande toe te
staan betekent geen schending van het recht op eerbiediging van het familie-
of gezinsleven als bedoeld in artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming
van de rechten van de mens en fundamentele vrijheden.

Nu de relatie tussen betrokkene en de heer P duurzaam is ontwricht en definitief
is verbroken, kan de relatie tussen hen niet langer worden aangemerkt als
gezinsleven als hiervoor bedoeld.

Gelet op het bepaalde bij en krachtens de Vreemdelingenwet en de Algemene
wet bestuursrecht;

Besluit:

de aan betrokkene verleende vergunning tot verblijf in te trekken

Hoofddorp, 15 april 1998
namens de Staatssecretaris voornoemd het hoofd van de Immigratie- en Naturalisatiedienst,
namens deze J.A.M. Winkel (medewerker)

Tegen dit besluit kan bezwaar worden gemaakt bij de Minister van Justitie.
Daartoe dient de vreemdeling ten aanzien van wie de beschikking is gegeven
of diens wettelijke vertegenwoordiger, zijn bijzondere gemachtigde of een
advocaat, indien deze verklaart daartoe bepaaldelijk gemachtigd te zijn,
een aan die Minister gericht bezwaarschrift te zenden aan het in het briefhoofd
vermelde postbusnummer.

Een gemotiveerd bezwaarschrift moet schriftelijk worden ingediend binnen
vier weken na de dag waarop de beschikking is toegezonden.
Het is raadzaam een kopie van de beschikking bij het bezwaarschrift mee
te zenden. Voorts is het van belang dat de korpschef in kennis wordt gesteld
van de indiening van een bezwaarschrift.

Van belang is dat ingevolge artikel 6:9 van de Algemene wet bestuursrecht
een bezwaar- of beroepschrift tijdig is ingediend indien het voor het einde
van de genoemde termijn van vier weken is ontvangen, of indien het voor
het einde van deze termijn per post is bezorgd, mits het in dat geval niet
later dan een week na afloop van de termijn is ontvangen.

Hierbij ontvangt u mijn beschikking.
Mijn beschikking houdt in dat uw vergunning tot verblijf wordt ingetrokken.
U moet Nederland binnen vier weken verlaten.

Indien u het niet eens bent met de inhoud van mijn besluit kunt u daartegen
een bezwaarschrift indienen. Een bezwaarschrift kan worden ingediend
binnen vier weken na toezending over de post van dit besluit.

Eerst aan de hand van de inhoud van een in te dienen bezwaarschrift zal
worden beslist of u de behandeling daarvan in Nederland mag afwachten.

Een bezwaarschrift moet worden gezonden aan het op de eerste bladzijde
van de beschikking vermelde postbusnummer.

Noot

Vrouwen die in Nederland verblijven op grond van een afhankelijke verblijfsvergunning
kunnen alleen deelnemen aan de Nederlandse samenleving voor zover hun Nederlandse
of in Nederland gevestigde echtgenoot dat toelaat. Pas na drie jaar huwelijk
kunnen zij in aanmerking komen voor een zelfstandige verblijfsvergunning.
Bijkomende voorwaarde is dat zij ook minstens één jaar direct voor hun
aanvraag legaal in Nederland hebben gewoond. Ongehuwde vrouwen die zijn
toegelaten voor verblijf bij partner moeten drie jaar onafgebroken hebben
samengewoond met hun partner in Nederland, voor dat zij in aanmerking komen
voor een zelfstandige verblijfsvergunning. De zelfstandige verblijfsvergunning
geldt maar voor één jaar. Om die te kunnen verlengen, moeten vrouwen aan
een inkomenseis kunnen voldoen. Daarvoor moeten zij over een arbeidscontract
beschikken voor nog minstens een jaar, en de desbetreffende baan moet minstens
evenveel betalen als een bijstandsuitkering voor een alleenstaande. De
inkomenseis geldt sinds 1997 ook onverkort voor vrouwen met kinderen jonger
dan vijf jaar. Gegeven de achtergestelde positie van allochtone vrouwen
op de arbeidsmarkt, en gegeven de schaarste aan kinderopvang en vaste banen
– met name voor vrouwelijke en allochtone werknemers – zullen de meeste
vrouwen met een afhankelijke verblijfsvergunning moeten wachten totdat
zij in het bezit zijn van een vestigingsvergunning of de Nederlandse nationaliteit
voordat zij zeker kunnen zijn dat zij op eigen titel deel kunnen nemen
aan de Nederlandse samenleving.

Vanaf 1994 voert de Nederlandse overheid een integratiebeleid waarbij ook
de inburgering van vrouwelijke nieuwkomers een hoge prioriteit geniet.
In de nota ‘Integratiebeleid ethische minderheden’ stelt het kabinet uitdrukkelijk
dat de initiatieven die door vrouwen en meisjes nemen om emancipatie te
bewerkstelligen van groot belang zijn voor een geslaagd integratiebeleid
(TK 1993-1994, 23 684, nr. 2, p. 25). De vrouw in deze zaak werd door haar
man in een gedwongen isolement gehouden. Zij mocht van hem zelfs haar zuster
in Eindhoven niet opzoeken, laat staan deelnemen aan taallessen of betaalde
arbeid. Moeilijk valt in te zien hoe zij had moeten integreren in de Nederlandse
samenleving zolang zij slechts kon kiezen tussen een door haar man gedwongen
isolement, of een door Justitie gedwongen terugkeer naar haar land van
herkomst.

Beslissingen over het voortgezet verblijf van vrouwen die op grond van
huwelijk c.q. relatie naar Nederland zijn toegelaten worden niet getoetst
aan de uitdrukkelijke doelstelling van het integratiebeleid: om onder andere
de inburgering van vrouwelijke nieuwkomers te bevorderen. Zodra de relatie
van de vrouw met haar in Nederland gevestigde partner feitelijk wordt beëindigd
– om wat voor reden dan ook – is zij immers geen in te burgeren nieuwkomer
meer, maar een uitzetbare vreemdeling. Ook bij deze zaak werd niet het
falen van het Nederlandse integratiebeleid met betrekking tot de betrokken
vrouw inzet van het geding, maar de situatie van gescheiden vrouwen in
haar land van herkomst.

Zonder iets af te willen doen aan de creativiteit en doortastendheid van
de advocate in deze zaak, moeten we dus voor de zoveelste keer constateren
dat buitenlandse vrouwen die door fysiek of psychisch geweld van de kant
van hun partner ernstig belemmerd worden in hun handelingsvrijheid, alleen
kans maken om alsnog een leven voor zichzelf en hun kinderen in Nederland
op te bouwen als zij hun eigen familieleden overtuigend weten af te schilderen
als bloedlustige beulen. Als zij menen hun beweringen kracht bij te moeten
zetten met de verklaring van een getuige-deskundige, moeten zij daar nog
duur voor betalen ook. Zo’n gang van zaken is onbevredigend, vooral omdat
het onmogelijke dilemma waar mishandelde vrouwen met een afhankelijke verblijfsvergunning
voor worden gesteld niet aan de orde kan worden gesteld, terwijl dat toch
eigenlijk de aanleiding is geweest voor de door hen gevoerde verblijfsrechtelijke
procedure, en niet de normen en waarden in hun land van herkomst.

Vrouwen worden vaker dan mannen uitgesloten van deelname aan het maatschappelijk
verkeer als gevolg van fysiek of psychisch geweld van de kant van hun partner.
Onder andere om die reden wordt in de algemene aanbeveling nummer 19 bij
het VN-vrouwenverdrag ook uitdrukkelijk gesteld dat vrouwenmishandeling,
als vorm van ‘gender-related violence’, als vrouwendiscriminatie moet worden
beschouwd. Een overheid die in zijn beleid vrouwen formeel gelijkstelt
aan mannen, maar voorbijgaat aan materiële ongelijkheid die het gevolg
is van vrouwenmishandeling, voldoet dus niet aan het discriminatieverbod
zoals gevat in artikel 1 van het VN-vrouwenverdrag:
‘Voor de toepassing van dit Verdrag wordt onder ‘discriminatie van vrouwen’
verstaan elke vorm van onderscheid, uitsluiting of beperking op grond van
geslacht, die tot gevolg of tot doel heeft de erkenning, het genot of de
uitoefening door vrouwen van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden op politiek, economisch, sociaal of cultureel gebied, op het
terrein van de burgerrechten of welk ander gebied dan ook, ongeacht hun
huwelijkse staat, op de grondslag van gelijkheid van mannen en vrouwen
aan te tasten of teniet te doen.’

De Nederlandse overheid voert al vanaf 1984 een beleid tegen vrouwenmishandeling.
Inzet van dat beleid is dat alle praktische en psychologische belemmeringen
voor vrouwen om bij hun gewelddadige partner weg te gaan, moeten worden
opgeheven. Zo lang de afhankelijke verblijfsvergunning zo’n belemmering
blijft vormen, zal het Nederlands beleid tegen vrouwenmishandeling bij
een deel van de vrouwen in Nederland geen doel kunnen treffen (zie verder:
E. ’t Hoen en S. Jansen, In de hoek waar de klappen vallen,
1996). Vrouwen met een afhankelijke verblijfsvergunning die slachtoffer
worden van vrouwenmishandeling blijven feitelijk uitgesloten van deelname
aan de Nederlandse samenleving, ook al is hun rechtspositie formeel gezien
gelijk aan die van mannen met een afhankelijke verblijfsvergunning en ook
al stelt de overheid vroom dat ook zij betrokken zullen worden bij de in
de Wet Inburgering Nieuwkomers beoogde inburgeringstrajekten. Ten aanzien
van deze vrouwen handelt de Nederlandse overheid in strijd met het VN-vrouwenverdrag
(Sarah van Walsum. Het VN-vrouwenverdrag en het Nederlands vreemdelingenrecht,
CWI, 1996).

Een recente wijziging in de vreemdelingencirculaire biedt in principe de
mogelijkheid om deze vorm van vrouwendiscriminatie aan de kaak te stellen.
Bij het verstrekken van een vergunning voor voortgezet verblijf op humanitaire
gronden, dient de administratie nu uitdrukkelijk mee te wegen in hoeverre
(seksueel) geweld geleid heeft tot feitelijke verbreking van de relatie
op grond waarvan een verblijfsvergunning was verleend (Vc B1/2.4 en 2.4.1).
Voorzover dat het geval is geweest, zou men kunnen stellen dat de betrokken
vrouw, in strijd met het discriminatieverbod zoals neergelegd in artikel
1 VN-vrouwenverdrag in combinatie met artikel 10 (gelijke rechten op onderwijs),
artikel 11 (gelijke rechten op arbeid) en algemene aanbeveling nummer 19,
op grond van haar geslacht uitgesloten is geweest van deelname aan het
maatschappelijk verkeer in Nederland. Deze vorm van vrouwendiscriminatie
kan worden opgeheven door, conform het Nederlands beleid tegen vrouwenmishandeling,
de belangrijkste belemmeringen tegen vertrek uit het gewelddadige gezin
op te heffen – oftewel door de vrouw een zelfstandige verblijfsvergunning
te geven.

Twee uitspraken en twee beschikkingen die onlangs naar het Clara Wichmann
Instituut zijn opgestuurd, geven inmiddels enige inzicht in hoe er tot
nu toe door zowel de staatssecretaris als door de rechter is omgegaan met
de gewijzigde tekst in de vreemdelingencirculaire. In al deze vier zaken
ging het om vrouwen die door hun in Nederland gevestigde partner ernstig
waren mishandeld. In één van de beslissingen stelde de staatssecretaris
dat zij op grond van de aanvulling op de tekst van de Vreemdelingencirculaire
was terug gekomen op een aanvankelijk negatieve beslissing. Maar het valt
op dat in deze zaak, en in een tweede zaak waar eveneens positief werd
beslist, het om vrouwen ging die afkomstig waren uit Islamitische landen
– respectievelijk Turkije en Algerije. In de twee andere gevallen, die
beiden in een negatieve beschikking eindigden, ging het om vrouwen die
niet afkomstig waren uit een Islamitisch land maar uit respectievelijk
Cuba en Kameroen. De staatssecretaris zag (dus?) geen reden om te veronderstellen
dat deze vrouwen een vrouw-onwaardig bestaan tegemoet zouden gaan bij een
eventuele uitzetting. Het feit dat er in deze beiden zaken sprake was geweest
van (seksueel) geweld ten aanzien van zowel moeder als dochter kon de staatssecretaris
niet overtuigen om alsnog een verblijf toe te staan op humanitaire gronden.
In één zaak meende de staatssecretaris zelfs dat het feit dat de vrouw
en haar dochter behoefte hadden aan een stabiele en rustige omgeving om
te herstellen van hun traumatische ervaringen, juist reden zou zijn voor
hen om naar hun land van herkomst terug te keren.

De rechter was wel voldoende onder de indruk van deze laatste zaak om te
stellen dat de staatssecretaris belanghebbenden op zijn minst had moeten
horen. Maar uiteindelijk zag ook de rechter geen aanleiding om deze vrouwelijke
nieuwkomer en haar dochter de ruimte te bieden om alsnog deel te kunnen
nemen aan de Nederlandse samenleving, ongehinderd door de terreur van vader
en ex-echtgenoot (Rechtbank den Haag, zp Amsterdam, 23-04-1998, RN 1998,
910). Ook bij deze zaken lijkt het vooral te zijn gegaan om de vraag in
hoeverre de betrokken vrouwen wel of niet als culturele vluchtelingen konden
worden beschouwd. Evenmin als in de Haarlemse zaak (RN, 1998, 909) was
er in deze zaken aandacht voor het feit dat de betrokken vrouwen juist
in Nederland slachtoffer waren geweest van vrouwendiscriminatie.

De Haarlemse zaak is wel opmerkelijk in die zin dat het inzicht biedt in
de implicaties van het zogenaamde ‘drie-jaren-beleid’ voor vrouwen met
een afhankelijke verblijfsvergunning. Het ‘drie-jaren-beleid’ komt er op
neer dat, als het drie jaar heeft geduurd voordat een beslissing is genomen
over de afwijzing van een verblijfsvergunning, en als die lange termijn
niet aan betrokkene zelf te verwijten valt, deze alsnog – onder bepaalde
voorwaarden – in aanmerking kan komen voor een verblijfsvergunning (R.
Depping, Contra-indicaties in het drie-jarenbeleid, in: Migrantenrecht
98, p. 10-19). Kennelijk was Justitie voldoende onder de indruk van deze
zaak om het verzoek om een verblijfsvergunning op humanitaire gronden niet
direct af te wijzen. Door zich schuil te houden achter het ‘drie-jaren-beleid’
kon de staatssecretaris uiteindelijk toch akkoord gaan met voortgezet verblijf,
zonder uitdrukkelijk toe te geven dat deze vrouw recht had op verblijf
op humanitaire gronden. Voor het Ministerie van Justitie heeft deze constructie
het voordeel dat de schijn van een restrictief beleid kan worden hoog gehouden,
terwijl ambtenaren in problematische gevallen alle vrijheid behouden om
uiteindelijk alsnog positief te beslissen. En passant kunnen netelige kwesties,
zoals de discriminerende effecten van de afhankelijke verblijfsvergunning,
handig worden omzeild. Voor de betrokken vrouwen betekent deze gang van
zaken echter dat zij alsnog vijf jaar legaal in Nederland moeten doorbrengen
voordat zij in aanmerking kunnen komen voor een vestigingsvergunning of
naturalisatie.

Hoe zal de situatie van vrouwen die naar Nederland komen in het kader van
huwelijk c.q. relatie zich verder gaan ontwikkelen? Stel dat zo’n vrouw
zich genoodzaakt ziet een verblijfsvergunning op humanitaire gronden aan
te vragen? Zal zij steeds drie jaar lang in onzekerheid moeten wachten
voordat zij eindelijk weet of zij en haar kinderen in Nederland kunnen
blijven en een begin kunnen maken met het opbouwen van een secure rechtspositie
in de vorm van een vestigingsvergunning of een naturalisatie? In hoeverre
zullen zij toegang behouden tot de Nederlandse arbeids- en woningmarkt
terwijl zij op uitslag wachten? Zullen zij in de tussentijd aanspraak kunnen
blijven maken op sociale verzekeringen en voorzieningen? Afgezien van het
persoonlijke leed van de individuele vrouwen en kinderen in kwestie, dringt
zich de vraag op hoe de Nederlandse overheid een geslaagd integratiebeleid
voor vrouwelijke nieuwkomers denkt te kunnen realiseren wanneer zij die
vrouwen, die door hun mannen worden belemmerd in hun deelname aan de Nederlandse
samenleving, steeds hindernissen op de weg legt? Terecht onderkende de
rechter in deze zaak het belang van de vrouw bij toekenning, met terugwerkende
kracht, van een verblijfsvergunning op humanitaire gronden. Met het oog
op een geslaagd integratiebeleid zou men zelfs kunnen stellen dat niet
alleen het individuele belang van de vrouw, maar ook het algemeen Nederlands
belang wordt gediend door haar zo snel mogelijk aanspraak te geven op een
sterke rechtspositie.

Sarah van Walsum

Rechters

Instantie

Rechtbank ‘s-Gravenhage zp Haarlem

Samenvatting

De vrouw is buiten de termijn gescheiden. Na een jaar heeft zij onvoldoende
inkomsten. Voortgezet verblijf wordt geweigerd. Zij verzoekt om een verblijfsvergunning
op humanitaire gronden. Aan de vrouw wordt wel een vergunning verleend
maar op grond van het driejarenbeleid. Tegen deze beschikking heeft ze
beroep aangetekend. Zij wil de gronden waarop toelating is verzocht erkend
zien en desgevolge komt zij dan eerder in aanmerking voor een vestigingsvergunning.
Bovendien wil zij dat de kosten van het deskundigenrapport vergoed worden.
De rechtbank is van oordeel dat verweerder op het gestelde in het rapport
van professor Nauta onvoldoende is ingegaan; het rapport is onvoldoende
weerlegd. De beschikking lijdt daardoor aan een motiveringsgebrek en kan
om die reden niet in stand blijven. Ten aanzien van de vergoeding van de
kosten van het rapport is nog een bezwaarprocedure aanhangig en is eiseres
niet ontvankelijk.
Vervolg op Staatssecretaris van Justitie (beschikking) 9 september 1997,
RN 1998, 868.

Volledige tekst

1. Ontstaan en loop van het geding

1.1. Eiseres, geboren op 1 januari 1949, heeft de Turkse nationaliteit.
Zij verblijft sedert 30 maart 1989 in Nederland. Op 3 april 1989 heeft
zij een aanvraag ingediend om verlening van een vergunning tot verblijf
met als doel: “verblijf bij Nederlandse echtgenoot V.” Eiseres is deze
vergunning tot verblijf verleend met ingang van 18 april 1989 en geldig
tot 18 april 1990. Op 23 april 1990 heeft eiseres de hoedanigheid als bedoeld
in artikel 10 lid 2 Vw (oud) verkregen, derhalve van vreemdeling aan wie
het voor onbepaalde duur is toegestaan in Nederland te verblijven, welke
hoedanigheid van rechtswege is vervallen op 22 februari 1993. Op diezelfde
datum is aan eiseres een vergunning tot verblijf verleend voor de duur
van een jaar met als doel: “het verrichten van arbeid al dan niet in loondienst”.
Op 22 februari 1994 heeft eiseres een aanvraag ingediend om verlenging
van de geldigheidsduur van de aan haar verleende vergunning tot verblijf
met tevens het verzoek om wijziging van de beperking waaronder de vergunning
is verleend in: “klemmende redenen van humanitaire aard.” Bij besluit van
3 januari 1995, aan eiseres uitgereikt op 27 januari 1995, heeft verweerder
de aanvraag niet ingewilligd. Eiseres heeft op 22 februari 1995 tegen dit
besluit een bezwaarschrift ingediend. Bij beschikking van 27 februari 1997
heeft verweerder het bezwaarschrift gegrond verklaard en aan eiseres “op
grond van de thans bekende feiten en omstandigheden…. mede in aanmerking
genomen de lange duur van de verblijfsprocedure” een vergunning tot verblijf
zonder beperking verleend, met ingang van 23 februari 1997, geldig tot
23 februari 1998. Deze beschikking is op 7 maart 1997 aan eiseres uitgereikt.

1.2. Bij brief van 3 maart 1997 heeft eiseres verzocht om wijziging van
de ingangsdatum van de haar verleende vergunning tot verblijf in 22 februari
1994, alsmede om schadevergoeding voor de door haar in de bezwaarfase gemaakte
kosten. Bij brief van 5 maart 1997 heeft verweerder deze verzoeken afgewezen.

1.3. Bij beroepschrift van 26 maart 1997 heeft eiseres tegen de beschikking
van 27 februari 1997 beroep ingesteld bij de rechtbank. Dit beroep richt
zich tevens tegen de afwijzing van het verzoek om schadevergoeding d.d.
5 maart 1997.

1.4. Bij brief van 17 april 1997 heeft eiseres tevens een bezwaarschrift
ingediend tegen de afwijzing van het verzoek om schadevergoeding.

1.5. Bij brief van 31 juli 1997 heeft verweerder aan eiseres medegedeeld
dat de beschikking van 27 februari 1997 zal worden ingetrokken “met behoud
van de reeds in het kader van het driejarenbeleid verleende vergunning
tot verblijf.” Bij brief van 1 augustus 1997 heeft eiseres het beroep ingetrokken.

1.6. Bij beschikking van 9 september 1997 is de beschikking van 27 februari
1997 ingetrokken. Tevens is bij beschikking aan eiseres een vergunning
tot verblijf verleend, met ingang van 23 februari 1997, geldig tot 23 februari
1998. Daarbij is overwogen dat op grond van de thans bekende feiten en
omstandigheden, omdat sedert de aanvraag van eiseres sprake is van ten
minste drie jaren relevant tijdsverloop, aanleiding bestaat eiseres verblijf
in Nederland toe te staan. In genoemde beschikking is voorts besloten het
bezwaarschrift voor het overige ongegrond te verklaren.

1.7. Bij beroepschrift van 3 oktober 1997 heeft eiseres tegen deze beschikking
beroep ingesteld. Dit beroep behelst tevens een verzoek om verweerder te
veroordelen in de kosten van het deskundigenrapport.

1.8. Verweerder heeft de op de zaak betrekking hebbende stukken ingezonden
en in zijn verweerschrift geconcludeerd tot ongegrondverklaring van het
beroep.

1.9. De openbare behandeling van het geschil heeft plaatsgevonden op 11
februari 1998. Ter zitting hebben eiseres en verweerder bij monde van hun
gemachtigden hun standpunten nader uiteengezet.

2. Overwegingen

2.1 In dit geding dient te worden beoordeeld of de ongegrondverklaring
van het bezwaar in rechte stand kan houden. Daartoe moet worden bezien
of dit besluit de toetsing aan geschreven en ongeschreven rechtsregels
kan doorstaan.

De onderbouwing van de aanvraag

2.2 Eiseres legt aan de aanvraag en het onderhavige beroep ten grondslag
dat zij met ingang van 22 februari 1994 in aanmerking komt voor een vergunning
tot verblijf ten behoeve van voortgezet verblijf wegens klemmende redenen
van humanitaire aard.

Wettelijk kader

2.3. Ingevolge artikel 11, vijfde lid, Vw kan het verlenen van een vergunning
tot verblijf aan een vreemdeling worden geweigerd op gronden aan het algemeen
belang ontleend.

2.4. Verweerder voert met het oog op de bevolkings- en werkgelegenheidssituatie
hier te lande bij de toepassing van dit artikellid een beleid waarbij vreemdelingen
in het algemeen -behoudens verplichtingen voortvloeiende uit internationale
overeenkomsten- slechts voor verlening van een vergunning tot verblijf
in aanmerking komen, indien met hun verblijf hier te lande een wezenlijk
Nederlands belang is gediend of indien er sprake is van klemmende redenen
van humanitaire aard. Hierbij kan worden gedacht aan een vreemdeling die
nauwe banden heeft met Nederland of in Nederland wonende personen of een
vreemdeling wiens terugkeer naar het land van herkomst in redelijkheid
niet verlangd kan worden.
In het geval dat het gaat om gescheiden vrouwen zal er een belangenafweging
plaatsvinden, waarbij een combinatie van de volgende factoren een rol speelt:
– de situatie van alleenstaande vrouwen in het land van herkomst;
– de maatschappelijke positie van de betrokkene in het land van herkomst;
– de vraag of in het land van herkomst een naar de maatstaven van dat land
aanvaardbaar te achten opvang aanwezig is;
– de zorg die betrokkene heeft voor kinderen die hier te lande zijn geboren
en/of getogen;
– aangetoond (seksueel) geweld binnen het huwelijk wat heeft geleid tot
de feitelijke verbreking van het huwelijk.
In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat naarmate de betrokkene langer
in Nederland heeft verbleven waarschijnlijker wordt dat voorgezet verblijf
wegens klemmende redenen van humanitaire aard behoort te worden toegestaan.

2.6 Ingevolge het door verweerder gevoerde beleid zoals neergelegd in hoofdstuk
A4/6.17 Vc kan een vreemdeling die langdurig in onzekerheid verkeert omtrent
de uitkomst van zijn toelatingsprocedure onder bepaalde voorwaarden in
aanmerking komen voor toelating tot nederland op grond van het zogenaamde
driejarenbeleid.
Hierbij geldt onder meer dat de ingangsdatum van de vergunning de dag is
nadat de (relevante) driejarentermijn is verstreken, te rekenen vanaf de
datum van de aanvraag om toelating voor het oorspronkelijk beoogde verblijfsdoel.

De bestreden beschikking en de standpunten van partijen

2.7 verweerder heeft de bestreden beschikking, voor zover hier van belang
en samengevat, doen steunen op de volgende overwegingen.
Nu eiseres op 11 juni 1996 en op 9 januari 1997 heeft laten weten er geen
prijs op te stellen over het bezwaarschrift te worden gehoord door de Adviescommissie
voor vreemdelingenzaken (ACV), is met toepassing van artikel 7:3, onder
c, Awb van het horen van eiseres afgezien.

Anders dan namens eiseres is betoogd, valt niet in te zien waarom eiseres
zich niet zelfstandig in de Turkse samenleving zou kunnen handhaven. Hierbij
is van belang de leeftijd van eiseres en het feit dat zij in Turkije is
geboren en getogen en tot haar veertigste levensjaar aldaar heeft gewoond.
Weliswaar is eiseres in een traditionele (gelovige) omgeving opgegroeid,
maar uit het dossier is gebleken dat eiseres zich daar in grote mate aan
heeft ontworsteld. Eiseres heeft aangevoerd dat zij zich in de Nederlandse
samenleving zelfstandig kan redden, hetgeen inhoudt dat zij dit ook of
juist in de Turkse samenleving kan.

Om dezelfde redenen kan worden aangenomen dat eiseres zich kan vestigen
in één van de grote(re) steden in Turkije.

De stelling van eiseres dat Turkije alleen in naam seculier en democratisch
is en dat voor haar als vrouw alleen geen redelijke toekomst is weggelegd,
kan niet worden gevolgd. Vele van haar landgenoten bevinden zich in dezelfde
situatie en krijgen om deze reden ook geen verblijf tot Nederland. De frictie
tussen eiseres en haar familie leidt niet tot de conclusie dat voor eiseres
geen plaats zou zijn in de Turkse samenleving.

Met betrekking tot de door eiseres gevreesde erewraak wordt overwogen dat
eiseres zich kan vestigen op plaatsen in Turkije waar zij gevrijwaard kan
blijven van contacten met haar familie. Hierbij wordt verwezen naar het
hiervoor overwogene omtrent de mogelijkheid van hervestiging in Turkije.

Ten aanzien van de gestelde inburgering in Nederland zijn in bezwaar geen
nieuwe feiten en omstandigheden aangevoerd die tot een ander oordeel leiden
dan het oordeel in de primaire beschikking.

Omdat sedert de aanvraag van eiseres sprake is van tenminste drie jaren
relevant tijdsverloop, bestaat aanleiding eiseres verblijf in Nederland
toe te staan en haar een vergunning tot verblijf te verlenen met ingang
van 23 februari 1997, met daaraan het voorschrift verbonden dat eiseres
bij de korpschef aantoont voldoende verzekerd te zijn tegen ziektekosten,
met inbegrip van de kosten verbonden aan opname en verpleging in een sanatorium
of psychiatrische inrichting.

2.8 Eiseres heeft hiertegen aangevoerd dat de bestreden beschikking ondeugdelijk
is gemotiveerd. Op geen enkele wijze blijkt dat verweerder het door eiseres
overgelegde rapport van professor A.H. Nauta, turcoloog en verbonden aan
de Rijksuniversiteit van Leiden, goed heeft gelezen. In dit rapport wordt
een aantal conclusies getrokken over een eventuele terugkeer van eiseres
naar Turkije. Onder meer is aangevoerd dat eiseres vreest door haar familie
gezocht en vermoord te worden, nu zij de eer van de familie heeft geschonden
aangezien zij als gescheiden vrouw zonder toestemming van haar familie
met een niet-islamitische Nederlander is getrouwd van wie zij vervolgens
ook is gescheiden. Bovendien is het gezien de maatschappelijke cultuur
van de Turkse samenleving onmogelijk om je te onttrekken aan het wijdvertakte
familienetwerk. Eiseres heeft nauwelijks of geen vooruitzichten op het
vinden van werk en een enigszins aanvaardbare woning en zij zal zich als
alleenstaande en gescheiden vrouw vrijwel zeker niet op vrouwwaardige wijze
staande kunnen houden, zeker of juist niet in de anonimiteit van een grote
stad, hetgeen met name een gevolg is van het ontbreken van steun van een
familie-achterban. De conclusie dat eiseres in de Turkse samenleving kan
handhaven omdat zij dat ook in de Nederlandse samenleving kan, miskent
dat de Nederlandse samenleving – in tegenstelling tot de Turkse – vrouwvriendelijk
is.

Ter ondersteuning van het standpunt van eiseres is in beroep een algemeen
rapport overgelegd van prof. Nauta over de positie van gescheiden vrouwen
met en zonder achterban in Turkije. Tevens is ter ondersteuning van het
standpunt van eiseres bij brief van 5 februari 1998 een kranteartikel overgelegd.

Eiseres maakt aanspraak op verlening van de vergunning tot verblijf voor
voortgezet verblijf wegens klemmende redenen van humanitaire aard met ingang
van de datum van aanvraag, te weten 22 februari 1994, aangezien in A4/6.7.1
Vc is bepaald dat de vergunning wordt verleend met ingang van de datum
van aanvraag of zoveel later als aan alle voorwaarden is voldaan. Gelet
op onder meer de vereisten voor de verlening van een vestigingsvergunning
en het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit, heeft eiseres belang
bij de eerdere ingangsdatum.

Wegens ziekte kan eiseres momenteel nog niet in haar eigen levensonderhoud
voorzien. Eiseres is behoorlijk in de Nederlandse samenleving geïntegreerd
en heeft een goede band met haar zuster in Eindhoven, die als enig familielid
aan de zijde van eiseres staat.

Voorts stelt eiseres zich op het standpunt dat de kosten a ƒ 750,- die
in de bezwaarprocedure zijn gemaakt ten behoeve van het rapport van prof.
Nauta dienen te worden vergoed.

Tot slot is aangevoerd dat eiseres ten onrechte niet is gehoord alvorens
op het bezwaarschrift is beslist.

2.9 Verweerder heeft gemotiveerd verweer gevoerd, zoals weergegeven in
het zich bij de stukken bevindende verweerschrift en ter zitting zijn ingenomen
standpunt gehandhaafd.

Beoordeling van het beroep

2.10 Allereerst stelt de rechtbank vast dat verweerder het belang van eiseres
bij haar beroep van 3 maart 1997 niet heeft betwist, ook al is eiseres
reeds in het bezit gesteld van een vergunning tot verblijf in het kader
van het driejarenbeleid. Deze vergunning is verleend per 23 februari 1997,
terwijl niet valt te ontkennen dat eiseres belang kan hebben bij wijziging
van de ingangsdatum van haar vergunning tot verblijf in 22 februari 1994,
direct aansluitend op de vergunning tot verblijf die zij in verband met
haar zoekjaar heeft gekregen.

2.11 Eiseres heeft door middel van een individueel rapport van prof. A.H.
Nauta uitvoerig onderbouwd waarom zij aanspraak heeft op een vergunning
tot verblijf op grond van het beleid van verweerder zoals is neergelegd
in B1/2.4 Vc. Met eiseres is de rechtbank van oordeel dat verweerder in
de bestreden beschikking onvoldoende op het gestelde in voornoemd rapport
is ingegaan en de standpunten zoals die door de als terzake deskundig te
beschouwen prof. Nauta naar voren zijn gebracht, onvoldoende onderbouwd
heeft weergelegd. De gemachtigde van verweerder heeft ter zitting laten
weten dat hetgeen aangaande het rapport in de bestreden beschikking is
overwogen, is gebaseerd op algemene bij verweerder aanwezige kennis terzake
van de onderhavige problematiek. Gelet op de uitvoerigheid waarmee eiseres
haar aanvraag in bezwaar heeft onderbouwd, heeft verweerder niet kunnen
volstaan met het enkel op basis van deze gestelde algemene bij hem aanwezige
kennis weerleggen van hetgeen eiseres naar voren heeft gebracht. Naar het
oordeel van de rechtbank had verweerder behoren in te gaan op de problemen
die eiseres uitdrukkelijk stelt te zullen ondervinden bij terugkeer naar
Turkije en op grond waarvan zij stelt in aanmerking te komen voor een vergunning
tot verblijf op basis van het bepaalde in B1/2.4 Vc.

2.12 De bestreden beschikking lijdt daardoor aan een motiveringsgebrek
en kan om die reden niet in stand blijven. Het beroep is mitsdien gegrond.
Op grond van het vorengaande dient de bestreden beschikking te worden vernietigd.
Hetgeen eiseres verder tegen de bestreden beschikking heeft aangevoerd,
met name dat zij in de bezwaarfase ten onrechte niet is gehoord, behoeft
om die reden geen verdere behandeling.

2.13 Met betrekking tot het verzoek van eiseres om verweerder te veroordelen
in de kosten van het deskundigenrapport, overweegt de rechtbank als volgt.
Bij brief van 3 maart 1997 heeft eiseres verweerder om vergoeding van die
kosten gevraagd. Bij brief van 5 maart 1997 heeft verweerder dit verzoek
afgewezen. Bij schrijven van 17 april 1997 heeft eiseres bezwaar gemaakt
tegen die afwijzende beslissing. Op dit bezwaarschrift is tot op heden
nog niet door verweerder beslist. Eerst ter zitting heeft eiseres aangevoerd
dat haar verzoek in het onderhavige beroepschrift om verweerder te veroordelen
in de kosten van het deskundigenrapport, moet worden beschouwd als een
beroep tegen het niet tijdig beslissen op genoemd bezwaarschrift. Verweerder
heeft daartegen bezwaar gemaakt op grond van het feit dat uit het beroepschrift
op geen enkele wijze kan blijken dat dit mede is gericht tegen het niet
tijdig beslissen op genoemd bezwaarschrift.

2.14 De rechtbank deelt dit bezwaar van verweerder. In het onderhavige
beroepschrift wordt immers niet gesproken over of verwezen naar genoemd
bezwaarschrift en dat daarop nog niet is beslist. Nu terzake van de onderhavige
kosten nog een bezwaarprocedure aanhangig is, dient eiseres in het in de
onderhavige procedure gedane verzoek om verweerder te veroordelen in de
kosten van het deskundigenrapport, niet-ontvankelijk verklaard te worden.

2.15 In dit geval ziet de rechtbank aanleiding verweerder met toepassing
van artikel 8:75, eerste lid, Awb te veroordelen in de door eiseres gemaakte
proceskosten, zulks met inachtneming van het Besluit proceskosten bestuursrecht.
De kosten zijn op voet van het bepaalde in het bovengenoemde Besluit vastgesteld
op ƒ 1.420,= (1 punt voor het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen
ter zitting, wegingsfactor 1). Aangezien ten behoeve van eiseres een toevoeging
is verleend krachtens de Wet op de rechtsbijstand, dient ingevolge het
tweede lid van artikel 8:75 Awb de betaling van dit bedrag te geschieden
aan de griffier.

2.16 De rechtbank zal tevens met toepassing van artikel 8:74, eerste lid,
Awb, bepalen dat verweerder aan eiseres het betaalde griffierecht ad ƒ
210,= dient te vergoeden.

3. Beslissing

De rechtbank:

3.1 verklaart het beroep gegrond;

3.2 vernietigt de bestreden beschikking;

3.3 draagt verweerder op binnen een termijn van tien weken opnieuw te beslissen
op het bezwaarschrift van 22 februari 1995, met inachtneming van hetgeen
is overwogen in deze uitspraak;

3.4 verklaart het verzoek om schadevergoeding niet-ontvankelijk;

3.5. veroordeelt verweerder in de proceskosten ad ƒ 1.420,= onder aanwijzing
van de Staat der Nederlanden als rechtspersoon die deze kosten aan de griffier
van deze rechtbank, nevenzittingsplaats Haarlem, moet voldoen;

3.6 wijst de Staat der Nederlanden aan als rechtspersoon ter vergoeding
van het door eiseres betaalde griffierecht ad ƒ 210,=.

Rechters

Mr Van der Meer