Instantie: Kantonrechter Amsterdam, 3 juli 1996

Instantie

Kantonrechter Amsterdam

Samenvatting

Y is sedert 1992 bij X en haar rechtsvoorganger in dienst als keuringsarts.
Over hem is een klacht binnengekomen van M, die vanwege psychische klachten
gedeeltelijk arbeidsongeschikt was. M klaagde ook over een probleem met haar
knie, op grond waarvan Y haar heeft verzocht haar bovenbroek uit te trekken.
Y heeft bij die gelegenheid zijn hand op haar billen gelegd. Daarop heeft Y
een bezoek afgelegd ten huize van M, waarbij hij naar haar zeggen opnieuw
haar sexy onderbroek ter sprake heeft gebracht. Y erkent deze feiten, maar
voert aan dat het een eenmalig moment van zwakte was; het huisbezoek bij M
zou er uitsluitend voor bedoeld zijn haar zijn excuses aan te bieden. Y
betreurt de gang van zaken diep.
De kantonrechter stelt voorop dat aan Y in de vervulling van zijn functie van
keuringsarts hoge eisen van integriteit en zelfbeheersing mogen worden
gesteld. De te onderzoeken personen hebben geen vrijheid in de keuze van de
arts en zijn van zijn oordeel afhankelijk. Iedere vorm van niet strikt
medisch noodzakelijk contact dient uitgesloten te zijn, hetgeen zeker geldt
voor benaderingen op intiem vlak. De stichting verwijt Y terecht de grens van
het toelaatbare te hebben overschreden.
De stichting verwijt Y ook dat hij de adresgegevens van klaagster heeft
gebruikt om een bezoek af te leggen aan haar huisadres. In het midden kan
blijven of Y de intentie had zijn excuses aan te bieden, zoals door klaagster
wordt betwist. Voor zijn bezoek had Y geen enkele medische reden. Veeleer had
hij zich dienen te realiseren dat iedere benadering van klaagster na het
eerdere voorval voor haar belastend zou zijn, zeker nu het bezoek
onaangekondigd en buiten werktijd geschiedde.
De verweten gedragingen leveren echter geen dringende reden op, gelet op de
overige omstandigheden van het geval. Onbetwist is dat Y een onbesmet
arbeidsverleden heeft. Het betrof een incidentele misdraging, waarvan Y de
onjuistheid onder ogen heeft gezien. Bij ontbinding zou Y waarschijnlijk geen
wachtgeld of een andere uitkering ontvangen. Gezien zijn leeftijd is
aannemelijk dat Y geen ander werk zal kunnen vinden. Hij zal op grond daarvan
niet meer kunnen voldoen aan de financiële verplichtingen die hij tegenover
zijn gezin heeft. Een sanctie als ontbinding is daarom een disproportionele
maatregel. Ook is er geen reden voor ontbinding op grond van een
vertrouwensbreuk (subsidiaire vordering). Het incidentele karakter van de
misstap bij een overigens goed functioneren kan onvoldoende grond opleveren
voor het wegvallen van het vertrouwen in Y.

Volledige tekst

Verloop van de procedure

Het verzoekschrift strekt tot ontbinding van de hierna te noemen
arbeidsovereenkomst wegens gewichtige redenen, als bedoeld in art. 7A:1639w
van het Burgerlijk Wetboek.

Verweerder heeft een verweerschrift ingediend.

Ter terechtzitting van 21 juni 1996 heeft de mondelinge behandeling
plaatsgevonden. Gehoord zijn partijen en hun gemachtigden. De gemachtigde van
verzoekster heeft pleitnotities overgelegd.

Gronden van de beslissing

1. Verweerder, die thans 55 jaar oud is, is op 1 januari 1996 in dienst van
verzoekster getreden. Zijn functie is adviserend geneeskundige. De functie
heeft hij voordien sedert 1 april 1992 vervuld in dienst van de
rechtsvoorganger van verzoekster, X. Het salaris bedraagt ƒ 9.600,00 bruto
per maand.

2. Als gewichtige reden tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst voert
verzoekster aan primair een dringende reden en subsidiair een verandering in
de omstandigheden van dien aard, dat de dienstbetrekking billijkheidshalve zo
spoedig mogelijk behoort te eindigen.
Verzoekster stelt daartoe dat verweerder onder meer tot taak had om
arbeidsongeschiktheidskeuringen te verrichten. In dat kader heeft hij op 22
februari 1996 een keuring uitgevoerd van mevrouw S, die wegens psychische
klachten gedeeltelijk arbeidsongeschikt was. Naar aanleiding van haar klacht
over incidentele pijn in een knie, heeft verweerder die onderzocht, waarbij
hij mevrouw S verzocht haar bovenbroek uit te trekken. Zij was niet bedacht
op een zodanig onderzoek en droeg een sexy, weinig bedekkende onderbroek.
Verweerder heeft in die situatie zijn hand op haar billen gelegd. Mevrouw S
vond die ervaring onaangenaam. Zij heeft op dat moment niet gereageerd.

3. Op de daaropvolgende zondag heeft verweerder mevrouw S op haar huisadres
bezocht. Volgens mevrouw S heeft hij toen opnieuw ter sprake gebracht door
haar ondergoed geprikkeld te zijn geraakt. Na een kort gesprek heeft hij haar
woning verlaten. Mevrouw S heeft haar ervaringen enige tijd overdacht, met
een meerdere van haar werk besproken en vervolgens bij verzoekster een klacht
tegen verweerder ingediend.

4. Verzoekster verwijt verweerder jegens mevrouw S ongewenste, medisch niet
noodzakelijke intimiteiten te hebben gepleegd. Voorts heeft verweerder door
het huisbezoek gebruik gemaakt van privacy-gevoelige gegevens uit het aan
verzoekster ter beschikking staande dossier. Hij heeft aldus misbruik gemaakt
van zijn positie, waarin mevrouw S afhankelijk van hem was. De integriteit
van verzoekster is zowel intern als extern geschonden.

Verzoekster stelt dat de voormelde gedragingen een dringende reden als
bedoeld in art. 7A:1639o BW opleveren en de ontbinding van de
arbeidsovereenkomst rechtvaardigen. Subsidiair stelt zij het vertrouwen in
verweerders correcte functioneren te hebben verloren. Zij heeft verweerder na
gesprekken op 7 en 9 mei 1996 op non-actief gesteld. Verweerder is thans
tevens arbeidsongeschikt.

5. Verweerder erkent tijdens de voormelde keuring in een moment van zwakte
zijn hand op de billen van mevrouw S te hebben gelegd. Hij raakte in
verwarring door haar ondergoed. In het besef onjuist te hebben gehandeld
heeft hij mevrouw S de zondag nadien thuis opgezocht teneinde zijn
verontschuldigingen aan te bieden, hetgeen hem de meest correcte weg
toescheen.

6. Verweerder betreurt de intimiteit jegens mevrouw S tijdens de keuring
diep. In zijn eerdere lange loopbaan heeft hij zich nimmer aan misdragingen
schuldig gemaakt. Een ontbinding zou indringende gevolgen hebben voor zijn
inkomenspositie. Zijn kansen om elders werk te vinden zijn minimaal.
Verweerder meent dat verzoekster andere, meer proportionele sancties had
dienen te treffen.

7. Geoordeeld wordt als volgt:
Voorop dient te worden gesteld dat aan verweerder in de vervulling van zijn
functie van keuringsarts hoge eisen van integriteit en zelfbeheersing mogen
worden gesteld. De te onderzoeken personen hebben geen vrijheid in de keuze
van de arts en zijn van zijn oordeel afhankelijk. Iedere vorm van niet strikt
medisch noodzakelijk contact dient uitgesloten te zijn, hetgeen zeker geldt
voor benaderingen op intiem vlak.
Verzoekster verwijt verweerder terecht de grens van het toelaatbare te hebben
overschreden.

8. Verzoekster verwijt verweerder voorts met recht de adresgegevens van
mevrouw S te hebben gebruikt om een bezoek af te leggen op haar huisadres. In
het midden kan blijven of verweerder de intentie had om zijn
verontschuldigingen aan te bieden, zoals door mevrouw S wordt betwist. Voor
zijn bezoek had verweerder geen enkele medische reden. Veeleer had hij zich
dienen te realiseren dat iedere benadering van mevrouw S na het eerdere
voorval voor haar belastend zou zijn – zeker nu het bezoek onaangekondigd en
buiten werktijden geschiedde.

9. De verweten gedragingen leveren echter in casu geen dringende reden voor
de ontbinding van de arbeidsovereenkomst op, gelet op de overige
omstandigheden van het geval. Onbetwist is dat verweerder een onbesmet
arbeidsverleden heeft. Uit de behandeling ter zitting is voldoende
aannemelijk geworden dat het hier een incidentele misdraging betrof, waarvan
verweerder de onjuistheid onder ogen heeft gezien.

9. Voorts is voldoende komen vast te staan dat verweerder ingeval van
ontbinding van de overeenkomst geen recht op enige werkloosheidsuitkering kan
doen gelden. Verzoekster is eigen risico drager en heeft een eigen normering
voor de toekenning van wachtgelden en uitkeringen. Volgens haar stelling zal
met hoge waarschijnlijkheid aan verweerder een uitkering worden geweigerd,
gelet op de verweten gedragingen.
Aannemelijk is dat verweerder na een ontbinding op zijn leeftijd geen ander
werk zal kunnen vinden. Tegenover zijn gezin draagt hij aanzienlijke
financiële verplichtingen, waaraan hij niet meer zal kunnen voldoen.

10. Verzoekster had gronden om sancties jegens verweerder te treffen. In hun
context leveren de gedragingen echter geen dringende reden op. De ontbinding
is een disproportionele maatregel.

11. De subsidiaire grond voor de ontbinding wordt evenmin gevolgd. Het
incidentele karakter van de misstap bij een overigens goed functioneren kan
onvoldoende grond opleveren voor het wegvallen van het vertrouwen in
verweerder.

12. Op grond van het bovenstaande wordt het verzoek afgewezen.
De kosten van het geding zullen worden gecompenseerd.

Beslissing

Het verzoek wordt afgewezen.

Ieder van de partijen draagt de eigen gedingkosten.

Rechters

Mr F. van der Hoek

Instantie: Raad van State afdeling bestuursrechtspraak, 1 juli 1996

Instantie

Raad van State afdeling bestuursrechtspraak

Samenvatting

Appellant is toen hij samen met zijn vriendin op straat liep aangehouden
omdat het verboden is voor een jongen en een meisje om samen op straat te
lopen. Hij is drie dagen gedetineerd, tijdens zijn detentie mishandeld, en
binnen twee weken zou hij voor de rechter moeten verschijnen. Na zijn
vrijlating is hij bedreigd door comitéleden. Voor de terechtzitting is hij
gevlucht. Na zijn vertrek uit Iran is zijn vader uit zijn functie ontslagen
en is de ouderlijke woning in beslag genomen. De Afdeling overweegt dat
gezien de eerdere problemen met de autoriteiten en het feit dat overtreding
van de islamitische voorschriften in Iran als tegen het regime gerichte actie
kan worden beschouwd, niet uitgesloten is dat appellant een het regiem
vijandige politieke overtuiging wordt toegedicht. De Advies Commissie
Vreemdelingenzaken had gehoord dienen te worden. Volgt vernietiging van de
bestreden beschikking.

Volledige tekst

Bij beschikking van 20 november 1992, aan appellant uitgereikt op 22 december
1992, heeft verweerder de verzoeken van appellant om toelating als
vluchteling en verlening van een vergunning tot verblijf afgewezen.

Bij schrijven van 5 januari 1993 heeft appellant bij verweerder een verzoek
om herziening ingediend. Bij schrijven van 18 februari 1993 heeft appellant
de nadere gronden van dit verzoek ingediend. Dit schrijven is aan deze
uitspraak gehecht.

Bij beslissing van 5 april 1993, aan appellant uitgereikt op 7 april 1993,
heeft verweerder dit verzoek afgewezen.

De beslissing is aan deze uitspraak gehecht.

Tegen deze beslissing heeft appellant bij schrijven van 15 april 1993,
ingekomen bij de Raad van State op 16 april 1993, beroep ingesteld bij de
Afdeling rechtspraak van de Raad van State.
Bij schrijven van 21 oktober 1993 heeft appellant zijn beroep gemotiveerd.
Dit schrijven is aan deze uitspraak gehecht.

Desgevraagd heeft verweerder bij schrijven van 1 augustus 1994 een
verweerschrift ingediend.

Aan appellant is op 1 augustus 1994 een vergunning tot verblijf verleend.

Het geschil is op 29 maart 1996 behandeld in een openbare vergadering van een
Enkelvoudige Kamer van de Afdeling, waarin appellant in persoon en
vertegenwoordigd door mr C.M. da Cunha, advocaat te Zeist, en verweerder,
vertegenwoordigd door mevrouw mr L.C.M. Hakkaart, ambtenaar ten departemente,
hun standpunten hebben toegelicht.

Ter zitting heeft appellant zijn beroep wat betreft het vergunning tot
verblijf-gedeelte ingetrokken.

In rechte

Op 1 januari 1994 is in werking getreden de Wet van 16 december 1993 tot
wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Algemene wet
bestuursrecht, de Wet op de Raad van State, de Beroepswet, de Ambtenarenwet
1929 en andere wetten, alsmede intrekking van de Wet administratieve
rechtspraak overheidsbeschikkingen (voltooiing eerste fase herziening
rechterlijke organisatie), Stb. 1993, 650, welke nadien is gewijzigd. Uit de
in deel 6, artikel I, van deze wet neergelegde overgangsbepalingen volgt dat
het geschil dient te worden behandeld met toepassing van het recht dat gold
vóór 1 januari 1994, behoudens ten aanzien van de regeling inzake de
proceskostenveroordeling in de artikelen 8:75 en 8:75a van de Algemene wet
bestuursrecht.

Ingevolge artikel 1(A), onder 2, van het Verdrag betreffende de status van
vluchtelingen van Genève van 28 juli 1951, zoals gewijzigd bij Protocol van
New York van 31 januari 1967, hierna te noemen: het Verdrag, geldt, voor
zover hier van belang, voor de toepassing van het Verdrag als `vluchteling’
elk persoon die uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras,
godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn
politieke overtuiging, zich bevindt buiten het land waarvan hij de
nationaliteit bezit, en die de bescherming van dat land niet kan of, uit
hoofde van bovenbedoelde vrees, niet wil inroepen.

Ingevolge artikel 15, eerste lid, van de Vreemdelingenwet kunnen
vreemdelingen die afkomstig zijn uit een land waarin zij gegronde reden
hebben te vrezen voor vervolging wegens hun godsdienstige of politieke
overtuiging of hun nationaliteit, dan wel wegens het behoren tot een bepaald
ras of tot een bepaalde sociale groep, als vluchteling worden toegelaten.
In het tweede lid van dit artikel is bepaald dat de toelating niet kan worden
geweigerd dan om gewichtige redenen aan het algemeen belang ontleend, indien
de vreemdeling door de weigering genoopt zou worden zich onmiddellijk te
begeven naar een land als bedoeld in het eerste lid.

Appellant heeft gesteld dat hij in Iran gegronde reden heeft te vrezen voor
vervolging.
Ter ondersteuning hiervan heeft hij aangevoerd hetgeen is vermeld in de
nadere gronden van het verzoek om herziening en de motivering behorende bij
het beroepschrift. Samengevat heeft appellant het navolgende gesteld.

Eind april 1992 werd appellant, die is geboren op 13 september 1976, met zijn
vriendin, terwijl zij in het stadspark wandelden, aangehouden door leden van
het Comité, omdat het verboden is voor een jongen en een meisje samen over
straat te lopen. Er ontstond een woordenwisseling en een gevecht waarbij
appellant één van de Comitéleden verwondde. Appellant werd drie dagen
gedetineerd en tijdens zijn detentie mishandeld. Onder borgtocht kwam
appellant vrij. Hij diende evenwel na twee weken voor de rechtbank te
verschijnen. Bij zijn vrijlating kondigde het desbetreffende Comitélid aan
dat appellant veel ellende te wachten stond. Na zijn vrijlating was appellant
niet meer in staat om examen te doen. Tevens kwamen Comitéleden verscheidene
malen aan de deur om appellant te bedreigen. Vervolgens is appellant nog vóór
de terechtzitting gevlucht. Na zijn vertrek uit Iran werd de vader van
appellant, die leraar Engels is, ontslagen.
ater werd de ouderlijke woning in beslag genomen.

Verweerder staat blijkens de bestreden beslissing en de daarop ter zitting
gegeven toelichting op het standpunt dat appellant geen vluchteling is en
mitsdien niet als zodanig in Nederland kan worden toegelaten.

Naar het oordeel van de Afdeling biedt hetgeen verweerder in de besteden
beslissing heeft overwogen onvoldoende grondslag voor het oordeel dat
appellant in Iran ten tijde van die beslissing geen gegronde reden had om te
vrezen voor vervolging.

De Afdeling heeft hierbij het volgende in aanmerking genomen.
Dragende overweging in de bestreden beslissing vormt het standpunt van
verweerder dat appellant zich schuldig heeft gemaakt aan een commuun delict –
het zich niet houden aan de islamitische voorschriften – en dat het niet
aannemelijk is dat een dreigende bestraffing deswege onevenredig zwaar of
discriminatoir zal zijn, nu niet aannemelijk is dat het delict uit politieke
of ideologische motieven is gepleegd.
De Afdeling stelt voorop dat bij beoordeling van de vraag of het aannemelijk
is dat een dreigende bestraffing onevenredig zwaar of discriminatoir zal zijn
(of dat naast of in plaats van normale bestraffing sprake zal zijn van
discriminatoire vervolging) het niet enkel van belang is of de vreemdeling
daadwerkelijk een politieke of ideologische overtuiging heeft, maar dat
essentieel is of de autoriteiten de vreemdeling een zodanige overtuiging
toedichten. Gelet op de problemen die appellant en zijn familie reeds hebben
ondervonden van de zijde van de autoriteiten, welke op zichzelf niet door
verweerder zijn betwist en, naar het oordeel van de Afdeling, niet enkel zijn
aan te merken als normale strafvervolging, alsmede de omstandigheid dat
overtreding van islamitische voorschriften in Iran als een tegen het regime
gericht actie kan worden opgevat, acht de Afdeling het niet uitgesloten dat
de bestraffende autoriteit appellant een het regime in Teheran vijandige
politieke overtuiging zal toedichten. In dit verband is niet van belang
ontbloot dat appellant – volgens zijn op zichzelf consistent vluchtrelaas –
hangende een oproep door de islamitische revolutionaire rechtbank, slechts
onder borgtocht is vrijgelaten en dat blijkens het algemene ambtsbericht van
de Minister van Buitenlandse Zaken van 21 februari 1991 de procesvoering in
Iran doorgaans zeer rudimentair is. Niet is gebleken dat dit ambtsbericht op
dit punt ten tijde van de bestreden beslissing geen opgeld meer deed.

Nu het relaas van appellant onmiskenbaar aanknopingspunten bevat voor het
oordeel dat hij wel als vluchteling dient te worden aangemerkt, brengt het
vorenoverwogene met zich mee dat verweerder, alvorens de bestreden beslissing
te nemen, de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken had behoren in te
schakelen.

In zoverre moet de bestreden beslissing wegens strijd met artikel 31, eerste
lid, aanhef en onder b, van de Vreemdelingenwet, worden vernietigd op de
grond genoemd in artikel 8, eerste lid, onder a, van de Wet administratieve
rechtspraak overheidsbeschikkingen.

De Afdeling acht termen aanwezig toepassing te geven aan artikel 8:75 van de
Algemene wet bestuursrecht.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State;

Recht doende in naam der Koningin;

I. vernietigt de beslissing van verweerder van 5 april 1993.
II. veroordeelt verweerder in de door appellant in verband met de behandeling
van het beroep gemaakte kosten tot een bedrag van ƒ 1482,20, waarvan ƒ 1420,=
is toe te rekenen aan door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand.
Het totale bedrag dient aan de Secretaris van de Raad van State (girorekening
Raad van State 507590) onder vermelding van het zaaknummer RO2.93.2129) te
worden vergoed door de Staat der Nederlanden (het Ministerie van Justitie).

Rechters

mr. R. Cleton

Instantie: Commissie gelijke behandeling, 1 juli 1996

Instantie

Commissie gelijke behandeling

Samenvatting

Verzoekster heeft kennis genomen van een personeelsadvertentie in een
huis-aan-huis-blad. De wederpartij is een uitzendbureau en vraagt in deze
advertentie om `strijksters’ voor werk in Oud Beijerland. In de advertentie
staat vermeld: `Goede beheersing (Ned.) is vereist’. Volgens verzoekster is
deze eis in strijd met de AWGB.
De in deze zaak gestelde functie-eis goede beheersing van de Nederlandse taal
levert in de gegeven omstandigheden noch direct onderscheid naar ras, noch
direct onderscheid naar nationaliteit op. Het criterium goede beheersing van
de Nederlandse taal maakt immers niet per definitie onderscheid tussen
personen op grond van hun ras of nationaliteit.
Het is een algemeen bekend gegeven dat onder personen wier etnische of
nationale herkomst buiten Nederland ligt, alsmede bij in Nederland
woonachtige personen van niet-Nederlandse nationaliteit functie-eisen omtrent
de Nederlandse taalbeheersing eerder tot uitsluiting voor een vacature met
betrekking tot ongeschoold werk zullen leiden dan voor personen, die buiten
genoemde groepen vallen.
De Commissie stelt vast dat de vacature betrekking heeft op ongeschoold werk,
namelijk strijk- en perswerkzaamheden. Derhalve levert de onderhavige taaleis
indirect onderscheid op grond van ras en nationaliteit op omdat de taaleis in
dit geval het effect heeft dat in overwegende mate personen worden getroffen
van niet-Nederlandse etnische of nationale afstamming, of niet-Nederlandse
nationaliteit.
Het doel dat nagestreefd wordt is het aantrekken van personeel dat de functie
van strijkster naar behoren kan uitoefenen.
De wederpartij heeft aangegeven dat de werkhandelingen veilig uitgevoerd
dienen te worden en dat effectief gehandeld dient te worden in geval van een
gevaarlijke situatie.
De Commissie stelt vast dat aan dit doel iedere discriminatie vreemd is,
terwijl het doel beantwoordt aan een werkelijke behoefte van de organisatie.
De Commissie stelt vast dat de wederpartij zelf de noodzaak van de gestelde
taaleis onvoldoende heeft gemotiveerd. Bovendien heeft de wederpartij
kennelijk niet onderzocht of er andere manieren zijn om de werkzaamheden uit
te leggen, zoals het vertalen van instructies of het demonstreren van de
werkzaamheden.
Daarenboven stelt de Commissie vast dat de wederpartij de taaleis toetst aan
de criteria dat de sollicitant de inschrijvingskaart kan invullen en de route
naar de opdrachtgever kan begrijpen. De Commissie is van oordeel dat de
taaleis die de wederpartij in de praktijk hanteert, minder zwaar is dan de
eis die in de advertentietekst vermeld staat.
De Commissie concludeert op bovenstaande gronden dat het gekozen middel niet
geschikt en niet noodzakelijk is om het nagestreefde doel te bereiken.
De Commissie stelt vast dat er niet voldaan is aan de hiervoor genoemde
criteria voor een objectieve rechtvaardigingsgrond. Derhalve heeft de
wederpartij een verboden indirect onderscheid op grond van ras en
nationaliteit gemaakt.

Volledige tekst

1. HET VERZOEK
1.1. Op 24 augustus 1995 verzocht de Stichting Rotterdamse Anti Discriminatie
Actie Raad te Rotterdam, genaamd RADAR, (hierna: verzoekster) de Commissie
gelijke behandeling haar oordeel uit te spreken over de vraag of door (…)
te Rotterdam (hierna: de wederpartij) bij de aanbieding van een betrekking
onderscheid is gemaakt zoals bedoeld in de Algemene wet gelijke behandeling
(AWGB).
1.2. Verzoekster heeft kennis genomen van een personeelsadvertentie in een
huis-aan-huis-blad.
De wederpartij is een uitzendbureau en vraagt in deze advertentie om
`strijksters’ voor werk in Oud Beijerland. In de advertentie staat vermeld:
`Goede beheersing (Ned.) is vereist’.
Volgens verzoekster is deze eis in strijd met de AWGB.
2. DE ONTVANKELIJKHEID VAN HET VERZOEK
Verzoekster is een stichting welke zich blijkens haar statuten ten doel
stelt: het signaleren, in openbaarheid brengen en bestrijden van
(institutionele en mentale) vormen van discriminerend handelen, spreken en
schrijven door de Nederlandse samenleving, overheid, instituties en
individuen jegens de in Nederland woonachtige etnische groepen, die ten
opzichte van de autochtone Nederlandse bevolkingsgroep op sociaal-economisch
en maatschappelijk terrein in een achterstandspositie verkeren en de personen
of verbanden die daarvan deel uitmaken, en voorts al hetgeen in de ruimste
zin met het vorenstaande verband houdt of daaraan bevorderlijk kan zijn.
Verzoekster tracht haar doel ondermeer te realiseren door middel van
onderzoek en overleg en andere acties.
Uit de feitelijke werkzaamheden van verzoekster blijkt dat zij in
overeenstemming met haar statuten de belangen behartigt van degenen die de
AWGB beoogt te beschermen. Hiermee voldoet verzoekster aan de
ontvankelijkheidsvereisten zoals gesteld in artikel 12 lid 2 sub e AWGB.
Verzoekster heeft geen namen genoemd van personen ten nadele van wie zou zijn
gehandeld, zoals bedoeld in artikel 12 lid 3 AWGB. Een onderzoek door de
Commissie naar mogelijke bezwaren van deze personen tegen het onderhavige
verzoek kan derhalve achterwege blijven.
3. DE LOOP VAN HET ONDERZOEK
3.1. De Commissie heeft het verzoek in behandeling genomen en een onderzoek
ingesteld. Partijen hebben hun standpunten toegelicht.
3.2. De Commissie heeft partijen opgeroepen hun standpunten nader toe te
lichten tijdens een zitting op 5 juni 1996.
De wederpartij heeft de Commissie telefonisch meegedeeld dat zij aan deze
oproep geen gehoor wenste te geven en is niet ter zitting verschenen.
Bij deze zitting waren aanwezig:
van de kant van verzoekster
– mw. (…) (gemachtigde)
– mw. (…) (gemachtigde)
van de kant van de Commissie
– mw.mr. L.Y. Gonçalves-Ho Kang You (Kamervoorzitter)
– dhr.mr. P.R. Rodrigues (lid Kamer)
– dhr.drs. B. van Schijndel (lid Kamer)
– mw. I.M. Hidding (secretaris Kamer)
3.3. Het oordeel is vastgesteld door Kamer II van de Commissie. In deze Kamer
hebben zitting de leden als vermeld onder 3.2.
4. DE RESULTATEN VAN HET ONDERZOEK
De feiten
4.1. Verzoekster heeft kennis genomen van een advertentie van de wederpartij
in het Rotterdamse huis-aan-huis-blad `De Havenloods’ van 8 augustus 1995.
Verzoekster is op de betreffende advertentie attent gemaakt door iemand van
Turkse afkomst die zich aan deze advertentie ergerde.
De tekst van deze advertentie luidt: (…) zkt. STRIJKSTERS voor werk in Oud
Beijerland. Goede beheersing (Ned.) is vereist.’ Met deze advertentie
bemiddelt de wederpartij voor een stomerij.
4.2. Verzoekster heeft de wederpartij bij brief van 11 augustus 1995 een
nadere toelichting gevraagd op de in de advertentie gestelde functie-eis
`goede beheersing van de Nederlandse taal’.
De wederpartij heeft bij brief van 18 augustus 1995 de gevraagde toelichting
gegeven.
Verzoekster was niet overtuigd van de rechtvaardigheid van de functie-eis en
heeft vervolgens een verzoek om een oordeel bij de Commissie ingediend.
4.3. Op de schriftelijke vraag van de Commissie aan de wederpartij naar
ervaringen waarbij een taalbarrière een probleem in verband met uitleg van de
werkzaamheden zou opleveren, heeft de wederpartij geen nadere toelichting
gegeven.
De standpunten van partijen
4.4. Verzoekster stelt het volgende.
Door de in de advertentie gestelde taaleis wordt indirect onderscheid gemaakt
tussen allochtonen en autochtonen. Immers, het effect daarvan is dat
allochtonen in mindere mate in aanmerking komen voor invulling van
betreffende vacature dan autochtonen. Verzoekster betwijfelt of deze taaleis
voor het vervullen van de werkzaamheden van strijkster geoorloofd is.
Bovendien werpt deze taaleis voor de functie van strijkster voor allochtonen
een hoge drempel op om te reageren, zeker nu dit de enige functie-eis is die
wordt genoemd.
Verzoekster wijst in dit verband op uitspraken van het Scheidsgerecht van de
Algemene bond van Uitzendondernemingen die in een aantal uitspraken heeft
bepaald dat het stellen van een taaleis niet geoorloofd was. Het ging in
genoemde gevallen om functies, waarvoor de relevantie van de taaleis niet
aangetoond kon worden en waarbij geoordeeld werd dat een dergelijke taaleis
eventuele discriminatoire effecten zou kunnen hebben.
Verzoekster is van mening dat de wederpartij de relevantie van de gestelde
taaleis niet heeft aangetoond. De wederpartij heeft op de schriftelijke
vragen van de Commissie, met name over veiligheidsvoorschriften en
gebruiksaanwijzingen, geen concrete antwoorden kunnen geven.
Ook recente voorbeelden in de werkpraktijk waarbij taal een probleem zou
vormen, zijn door haar niet genoemd.
Het komt verzoekster voor dat in situaties waarin iemand gewaarschuwd moet
worden voor vallende voorwerpen, een simpele schreeuw of het roepen van
iemands naam beter functioneert dan het formuleren van een Nederlandse
volzin. Het voorbeeld van de wederpartij van iemand die een hand in de stoom
verbrandde lijkt verzoekster niet in relatie te staan met de gevraagde
taalkennis.
Verzoekster vraagt zich overigens af waarom in de advertentie de eis goede
kennis van de Nederlandse taal gesteld wordt, als de taaleis slechts getoetst
wordt aan het invullen van een kaart en het begrijpen van een
routebeschrijving. Verder vraagt verzoekster zich af waarom in de advertentie
geen rekening is gehouden met het feit dat de Turkse taal in het bedrijf geen
problemen oplevert.
Het verzoek aan de Commissie om een oordeel behelst zowel onderzoek naar
mogelijk onderscheid op grond van ras als op grond van nationaliteit.
4.5. De wederpartij stelt het volgende.
Een goede beheersing van de Nederlandse taal is voor het werk van strijkster
belangrijk in verband met de uitleg van de redelijk complexe apparatuur
waarmee men dient te werken. Op perspoppen moeten colberts en blouses worden
aangebracht. Verder is er apparatuur waarin broeken geperst worden. De
perspoppen worden manueel bediend en men werkt met stoom. Het is dus zaak dat
men exact de voorschriften en de uitleg naleeft met betrekking tot bediening
van de apparatuur.
Doordat de wederpartij veelal ongeschoolde mensen bereid vindt voor deze
werkzaamheden, heeft de ervaring geleerd dat een taalbarrière een probleem
kan opleveren in verband met de uitleg van de werkzaamheden. Het
`taalprobleem’ speelt echter meer in het algemeen. Wanneer er bijvoorbeeld
iets op het hoofd van iemand dreigt te vallen, moet die persoon gewaarschuwd
kunnen worden. Het is niet zo dat er regelmatig ongelukken gebeuren. In het
verleden heeft iemand weleens een hand verbrand aan de stoom.
De diversiteit in nationaliteiten van reeds uitgezonden strijksters is legio.
Daarbij stelt de wederpartij als enig criterium dat verondersteld wordt dat
de kennis van het Nederlands zodanig is dat men de handelingen veilig
uitvoert en dat men effectief handelt in geval van een gevaarlijke situatie.
De Turkse taal levert geen problemen op omdat er in het bedrijf een aantal
Turkse afdelingshoofden werkt.
De wederpartij toetst de taaleis aan de hand van de conversatie bij het
inschrijvingsgesprek. De wederpartij hanteert daarbij het criterium dat de
sollicitant de inschrijvingskaart kan invullen en de route naar de
opdrachtgever kan begrijpen.
5. DE OVERWEGINGEN VAN DE COMMISSIE
5.1. In geding is de vraag of de wederpartij bij de aanbieding van een
betrekking door het stellen van de eis goede beheersing van het Nederlands
onderscheid heeft gemaakt naar ras of nationaliteit, danwel beide, als
bedoeld in de AWGB.
In dit verband is van belang dat het begrip ras in de AWGB overeenkomstig het
Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van elke vorm van
rassendiscriminatie en vaste jurisprudentie van de Hoge Raad ruim moet worden
uitgelegd en tevens omvat:
huidskleur, afkomst, of nationale of etnische afstamming (Tweede Kamer,
vergaderjaar 1990-1991, nr. 3, pag. 13).
Voorts dient het begrip nationaliteit in de AWGB te worden begrepen als
nationaliteit in staatkundige zin, onafhankelijk van de feitelijke woon- of
verblijfplaats (Handelingen Eerste Kamer, 22 februari 1994, pag. 1086).
5.2. Artikel 5 lid 1 sub a AWGB verbiedt, in samenhang met artikel 1 AWGB,
onder meer het maken van onderscheid naar ras en nationaliteit bij de
aanbieding van een betrekking.
Volgens artikel 1 AWGB wordt onder onderscheid verstaan zowel direct als
indirect onderscheid. Artikel 1 AWGB bepaalt dat onderscheid op grond van ras
en onderscheid op grond van nationaliteit vormen van direct onderscheid zijn.
Van indirect onderscheid is sprake indien op grond van andere hoedanigheden
of gedragingen dan ras of nationaliteit onderscheid wordt gemaakt, dat direct
onderscheid op deze gronden tot gevolg heeft.
5.3. In de AWGB is een aantal uitzonderingen geformuleerd op het in de wet
neergelegde verbod van onderscheid. Met betrekking tot de gronden ras en
nationaliteit is in dit geval de volgende uitzondering van belang. In artikel
2 lid 1 AWGB is bepaald dat het verbod van onderscheid niet geldt, ten
aanzien van indirect onderscheid dat objectief gerechtvaardigd is.
5.4. Ter beantwoording van de voorliggende vraag overweegt de Commissie het
volgende.
De in deze zaak gestelde functie-eis goede beheersing van de Nederlandse taal
levert in de gegeven omstandigheden noch direct onderscheid naar ras, noch
direct onderscheid naar nationaliteit op. Het criterium goede beheersing van
de Nederlandse taal maakt immers niet per definitie onderscheid tussen
personen op grond van hun ras of nationaliteit (Zie ook Oordelen Commissie
Gelijke Behandeling 18 juli 1995, nr. 95-30 en 2 mei 1996, nr. 96-29).
5.5. Vervolgens is de vraag aan de orde of de eis van een goede beheersing
van de Nederlandse taal bij de aanbieding van de betrekking door de
wederpartij indirect onderscheid naar ras of ook nationaliteit tot gevolg
heeft. Van indirect onderscheid is sprake als het nadelig effect van de
taaleis in overwegende mate personen treft van niet-Nederlandse etnische of
nationale afstamming, of niet-Nederlandse nationaliteit.
De Commissie overweegt hieromtrent het volgende.
Het is een algemeen bekend gegeven dat onder personen wier etnische of
nationale herkomst buiten Nederland ligt, alsmede bij in Nederland
woonachtige personen van niet-Nederlandse nationaliteit functie-eisen omtrent
de Nederlandse taalbeheersing eerder tot uitsluiting voor een vacature met
betrekking tot ongeschoold werk zullen leiden dan voor personen, die buiten
genoemde groepen vallen (Zie ook oordelen Nationale Ombudsman 22 mei 1987,
Rechtspraak Rassendiscriminatie nr. 152 en Voorzitter scheidsgerecht Algemene
Bond Uitzendbureaus 19 februari 1988, Rechtspraak Rassendiscriminatie nr.
171).
De Commissie stelt vast dat de vacature betrekking heeft op ongeschoold werk,
namelijk strijk- en perswerkzaamheden. Derhalve levert de onderhavige taaleis
indirect onderscheid op grond van ras en nationaliteit op omdat de taaleis in
dit geval het effect heeft dat in overwegende mate personen worden getroffen
van niet-Nederlandse etnische of nationale afstamming, of niet-Nederlandse
nationaliteit. (Zie ook: oordeel Commissie gelijke behandeling, 2 mei 1996,
nr. 96-29).
5.6. Het verbod van indirect onderscheid geldt volgens artikel 2 lid 1 AWGB
niet ten aanzien van indirect onderscheid dat objectief gerechtvaardigd is.
De Commissie toetst bij de vraag of sprake is van een objectieve
rechtvaardigingsgrond aan de volgende criteria (Tweede Kamer, vergaderjaar
1990-1991, 22 014, nr. 3, pag. 14 en Hof van Justitie van de Europese
Gemeenschappen, Bilka-Kaufhaus versus Weber von Hartz 13 mei 1986, zaak
170/84; Rinner-Kühn versus FWW Spezial Gebaudereinigung GmbH & Co. KG 13 juli
1989, zaak 171/88):
– aan het nagestreefde doel moet iedere discriminatie vreemd zijn;
– de om het doel te bereiken gekozen middelen dienen te beantwoorden aan een
werkelijke behoefte van de organisatie;
– en moeten geschikt en noodzakelijk zijn om het gestelde doel te bereiken.
Het doel dat nagestreefd wordt is het aantrekken van personeel dat de functie
van strijkster naar behoren kan uitoefenen.
De wederpartij heeft aangegeven dat de werkhandelingen veilig uitgevoerd
dienen te worden en dat effectief gehandeld dient te worden in geval van een
gevaarlijke situatie.
De Commissie stelt vast dat aan dit doel iedere discriminatie vreemd is,
terwijl het doel beantwoordt aan een werkelijke behoefte van de organisatie.
Vervolgens moet worden beoordeeld of het middel, in dit geval de onderhavige
taaleis, geschikt en noodzakelijk is om het gestelde doel te bereiken.
De wederpartij heeft aangegeven dat de taaleis noodzakelijk is om de
werkhandelingen veilig uit te voeren en om effectief te kunnen handelen in
geval van een gevaarlijke situatie.
Zij voert aan dat de ervaring heeft geleerd dat een taalbarrière een probleem
kan opleveren met betrekking tot de uitleg van werkzaamheden.
De Commissie heeft de wederpartij gevraagd deze ervaring nader toe te
lichten. De wederpartij heeft deze toelichting niet gegeven. Zij heeft tevens
aangegeven dat gevaarlijke situaties zich zelden voordoen.
De Commissie stelt daarmee vast dat de wederpartij zelf de noodzaak van de
gestelde taaleis onvoldoende heeft gemotiveerd.
Bovendien heeft de wederpartij kennelijk niet onderzocht of er andere
manieren zijn om de werkzaamheden uit te leggen, zoals het vertalen van
instructies of het demonstreren van de werkzaamheden.
Daarenboven stelt de Commissie vast dat de wederpartij de taaleis toetst aan
de criteria dat de sollicitant de inschrijvingskaart kan invullen en de route
naar de opdrachtgever kan begrijpen.
De Commissie is van oordeel dat de taaleis die de wederpartij in de praktijk
hanteert, minder zwaar is dan de eis die in de advertentietekst vermeld
staat.
De Commissie concludeert op bovenstaande gronden dat het gekozen middel niet
geschikt en niet noodzakelijk is om het nagestreefde doel te bereiken.
De Commissie stelt vast dat er niet voldaan is aan de hiervoor genoemde
criteria voor een objectieve rechtvaardigingsgrond. Derhalve heeft de
wederpartij een verboden indirect onderscheid op grond van ras en
nationaliteit gemaakt.
5.7. Ten overvloede merkt de Commissie ten aanzien van de aanduiding
`strijkster’ in de advertentie het volgende op.
In artikel 3 lid 4 van de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij
de arbeid (WGB) is bepaald dat indien voor de aangeboden betrekking een
functiebenaming wordt gebruikt, zowel de mannelijke als de vrouwelijke vorm
nadrukkelijk vermeld moet worden, of nadrukkelijk vermeld moet worden dat
zowel vrouwen als mannen in aanmerking komen.
De Commissie constateert dat aan bovenstaande verplichting in de onderhavige
advertentie niet is voldaan. Derhalve concludeert de Commissie ambtshalve dat
in de advertentie eveneens onderscheid op grond van geslacht is gemaakt
ingevolge art. 3 lid 4 van de WGB.
6. HET OORDEEL VAN DE COMMISSIE
De Commissie spreekt als haar oordeel uit dat (…) te Rotterdam indirect
onderscheid op grond van ras en nationaliteit heeft gemaakt bij de aanbieding
van een betrekking zoals bedoeld in artikel 5 lid 1 sub a van de Algemene wet
gelijke behandeling.

Rechters

Mw.mr. L.Y. Gonçalves-Ho Kang You (Kamervoorzitter), dhr.mr. P.R. Rodrigues(lid Kamer), dhr.drs. B. van Schijndel (lid Kamer), mw. I.M. Hidding(secretaris Kamer)

Instantie: Rechtbank Haarlem, 30 juni 1996

Instantie

Rechtbank Haarlem

Samenvatting

Het kind is binnen huwelijk geboren. Na enige jaren scheiden de wettige
ouders. De moeder overlijdt. Het kind heeft vanaf zijn geboorte altijd
bij zijn biologische (niet-wettige) vader gewoond. De rechter anticipeert
op het nieuwe wetsvoorstel afstammingsrecht waarin het vereiste is opgenomen
dat de persoon het kind tenminste drie aaneengesloten jaren moet hebben
verzorgd en opgevoed, wil iemand voor eenouderadoptie in aanmerking komen.
Nu de wettige vader heeft verklaard dat hij niet de biologische vader is
van het kind, is het in het belang van het kind dat zijn juridische afstammingsrelatie
wordt gewijzigd in een afstammingsrelatie met zijn biologische vader.

Volledige tekst

1. Verloop van de procedure

Voor het verloop van de procedure verwijst de rechtbank naar de volgende
stukken, waarvan de inhoud als hier ingevoegd is te beschouwen:
– het op 23 februari 1996 ter griffie van deze rechtbank ontvangen verzoekschrift
met bijlagen;
– de processen-verbaal van de behandeling ter terechtzitting d.d. 28 mei
en 25 juni 1996.

2. De vaststaande feiten

In deze zaak kan van het volgende worden uitgegaan.

2.1. De minderjarige X (hierna ook: de minderjarige) is op 3 december 1991
in de gemeente Amsterdam geboren uit het huwelijk van B en de moeder C.

2.2. Bij vonnis van de rechtbank te Amsterdam d.d. 13 juli 1994 is de echtscheiding
uitgesproken tussen B en C voornoemd, en is de moeder benoemd tot voogdes
en verzoeker tot toeziend voogd; de echtscheiding is ingeschreven in de
registers van de burgerlijke stand van de gemeente Amsterdam op 19 augustus
1994.

2.3. C is op 17 januari 1995 te Z overleden.

2.4. Uit het overgelegde uittreksel van de gemeentelijke basisadministratie
van de gemeente Z blijkt dat de minderjarige sinds 8 februari 1995 bij
verzoeker woonachtig is.

2.5. Bij beschikking van de kantonrechter te Amsterdam d.d. 28 juni 1995
is verzoeker benoemd tot voogd en Y tot toeziend voogd.

3. Het verzoek en de grondslag daarvan

3.1. Het verzoek strekt tot adoptie van X, geboren op 3 december 1991 te
Amsterdam, door verzoeker voornoemd.

4. Beoordeling

4.1. Uit de overgelegde stukken alsmede uit hetgeen ter zitting naar voren
is gekomen, is aannemelijk geworden dat de minderjarige feitelijk sinds
zijn geboorte in het gezin van verzoeker verblijft, dat verzoeker de verwekker
is van de minderjarige, dat deze door verzoeker als een vader is verzorgd
en opgevoed en dat de minderjarige geen enkel contact met zijn wettige
vader heeft gehad.

Tussen verzoeker en de minderjarige bestaat dan ook een zodanig nauwe betrekking,
dat deze aangemerkt moet worden als `family-life’ in de zin van artikel
8 Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM).

4.2. Onder omstandigheden behoort ook een recht op of een vrijheid ter
zake van (stiefouder)adoptie tot de rechten en vrijheden die door het EVRM
worden beschermd.

In casu is van belang dat de minderjarige reeds vanaf zijn geboorte volledig
door verzoeker wordt verzorgd en opgevoed, dat verzoeker de biologische
vader is van de minderjarige en dat deze geen enkel contact heeft met zijn
wettige vader.
Onder deze omstandigheden is de mogelijkheid om tot adoptie over te gaan
een wezenlijk element van het `family life’ van verzoeker en de minderjarige.

4.3. De adoptie van de minderjarige door verzoeker wordt in de weg gestaan
door het voorschrift van artikel 1:227 Lid 1 BW, dat bepaalt dat adoptie
(slechts) op verzoek van een echtpaar kan worden uitgesproken.
Gelet op de feiten en omstandigheden die hierboven zijn vermeld en op hetgeen
hiervoor is overwogen, maakt dit wettelijk voorschrift inbreuk op het recht
van verzoeker en X op eerbiediging van hun gezinsleven, nu ter bescherming
van dat gezinsleven van groot belang is dat X door verzoeker geadopteerd
kan worden.

4.4. De rechtbank beantwoordt de vraag of deze inbreuk binnen de grenzen
van art. 8 lid 2 EVRM blijft, ontkennend. Deze inbreuk is in een democratische
samenleving niet noodzakelijk ter bescherming van de onder die bepaling
vallende belangen.

Hoewel art. 1:227 lid 1 BW in beginsel ten doel heeft om, ter bescherming
van het belang van het kind, te waarborgen dat het opgroeit in een goed
ouderlijk milieu en in zoverre een gerechtvaardigd doel nastreeft, kan
in de huidige maatschappelijke verhoudingen niet meer worden volgehouden
dat van een goed ouderlijk milieu in zijn algemeenheid slechts sprake kan
zijn bij een echtpaar.

Ook vele ongehuwde ouders en pleegouders, al dan niet alleenstaand, bieden
een zorgzaam en stabiel opvoedingsklimaat aan de kinderen die onder hun
hoede staan. In dat opzicht gaat de eis dat adoptie slechts op verzoek
van een echtpaar kan geschieden, verder dan door het nagestreefde doel
wordt gerechtvaardigd.

De daaruit voortvloeiende inbreuk op het `family-life’ is dan ook in een
democratische samenleving niet noodzakelijk ter bescherming van het belang
van het kind.

In dit verband wijst de rechtbank op het in maart 1995 ingediende voorstel
ter herziening van het afstammings- en adoptierecht (Kamerstukken II, 24
649), waarin onder meer wordt voorgesteld bij adoptie de eis van het huwelijk
te laten vervallen en waarbij de eenpersoonsadoptie wordt ingevoerd. Een
persoon alleen moet het kind ten minste drie aaneengesloten jaren hebben
verzorgd en opgevoed.

Nu is komen vast te staan dat verzoeker, X de moeder en de minderjarige
van december 1991 tot 17 januari 1995 met elkaar hebben samengewoond, zou
– anticiperend op genoemd wetsvoorstel – aan deze nieuwe voorwaarde voor
adoptie zijn voldaan.

4.5. Nu de heer B heeft verklaard dat niet hij de vader van de minderjarige
is, moet het in het belang van X worden geacht dat zijn juridische afstammingsrelatie
wordt gewijzigd in een afstammingsrelatie met zijn biologische vader.

4.6. Op grond van de bovenstaande overwegingen zal de rechtbank het voorschrift
van art. 1:227 lid 1 BW wegens strijd met art. 8 EVRM buiten toepassing
laten.

Verzoekster heeft gesolliciteerd naar de functie van receptionist(e). De
wederpartij heeft afwijzend op de sollicitatie van verzoekster gereageerd.
Deze afwijzing was gebaseerd op het feit dat de wederpartij een man wilde
aanstellen, in verband met de samenstelling van het team en de eventuele
opvang van incidentele nachtdiensten.
De wederpartij doet geen expliciet beroep op een van de wettelijke
uitzonderingsgronden. Voor zover het verweer van de wederpartij is aan te
merken als een beroep op de geslachtsbepaaldheid van de functie of de
bescherming van de vrouw het volgende.
De wederpartij stelt dat de receptionist(e) te maken krijgt met dronken
gasten en passanten. Om adequaat om te gaan met dronken gasten of andere
moeilijke personen hoeft men niet van een bepaald geslacht te zijn. Er zullen
zowel mannen als vrouwen zijn die met dergelijk personen om weten te gaan. De
Commissie acht de functie van receptionist(e) dan ook niet geslachtsbepaald.
Voor wat betreft de beoordeling van de vraag of een beroep op de bescherming
van de vrouw in deze toelaatbaar is, overweegt de Commissie als volgt.
Het beroep van de wederpartij kan niet slagen aangezien deze
uitzonderingsgrond met name gericht is op de bescherming van de vrouw bij
zwangerschap en moederschap. Een bescherming op geheel andere gronden, in
casu bescherming tegen fysiek geweld valt hier niet onder. In dit verband
wijst de Commissie op het arrest van het Hof van Justitie van de EG waarin is
uitgesproken dat het verbieden van nachtarbeid niet gerechtvaardigd kan
worden met een beroep op de noodzakelijke bescherming van vrouwen (Hof van
Justitie der Europese Gemeenschappen, 25 juli 1991, Stoeckel, zaaknummer
C-345/89, RN 1991, nr. 203).

Volledige tekst

1. HET VERZOEK

1.1. Op 23 februari 1996 verzocht mevrouw (…) te Eindhoven (hierna:
verzoekster) de Commissie gelijke behandeling (hierna: de Commissie) haar
oordeel uit te spreken over de vraag of (…) te Best (hierna: de
wederpartij) onderscheid heeft gemaakt op grond van geslacht in strijd met de
wetgeving gelijke behandeling.
1.2. Verzoekster heeft gesolliciteerd naar de functie van receptionist(e). De
wederpartij heeft afwijzend op de sollicitatie van verzoekster gereageerd.
Deze afwijzing was gebaseerd op het feit dat de wederpartij een man wilde
aanstellen, in verband met de samenstelling van het team en de eventuele
opvang van incidentele nachtdiensten.
2. DE LOOP VAN DE PROCEDURE
2.1. De Commissie heeft het verzoek in behandeling genomen en aanvankelijk
een onderzoek ingesteld volgens de normale procedure. Na ontvangst van de
reactie van de wederpartij op het verzoekschrift, heeft de voorzitter van de
Commissie, op grond van artikel 31 van het Besluit werkwijze Commissie,
gezien het feit dat sprake was van kennelijk onderscheid, besloten de normale
procedure om te zetten in de vereenvoudigde procedure. De wederpartij is
eenmaal in de gelegenheid gesteld om op het standpunt van verzoekster te
reageren.
2.2. Het oordeel is namens de Commissie vastgesteld door de voorzitter.
3. DE RESULTATEN VAN HET ONDERZOEK
De feiten
3.1. De wederpartij is een hotel. Verzoekster heeft gesolliciteerd bij de
wederpartij naar de functie van receptionist(e). Na het houden van een
tweetal sollicitatiegesprekken met verzoekster, heeft de wederpartij
verzoekster afgewezen voor de bovengenoemde functie. In haar brief d.d. 30
oktober 1995 deelde de wederpartij onder meer aan verzoekster mee, dat haar
ervaring en enthousiasme goed aansloten bij een functie binnen de organisatie
van de wederpartij. In verband met de samenstelling van het team en de
eventuele opvang van incidentele nachtdiensten, was de weder-partij echter op
zoek naar een mannelijke kandidaat voor de onderhavige functie.
De standpunten van partijen
3.2. Verzoekster stelt het volgende.
Zij is van mening dat zij op grond van haar geslacht ongelijk is behandeld.
Verzoekster vraagt zich af of de wederpartij een voorkeur mag hebben voor een
mannelijke kandidaat. Zij is van mening dat de wederpartij, voorafgaand aan
de sollicitatie-gesprekken, beter op de hoogte had moeten zijn van de aan de
kandidaat te stellen eisen. De teleurstelling van verzoekster over de
afwijzing was groot mede doordat de wederpartij, in haar afwijzingsbrief,
stelde dat verzoekster wel over voldoende ervaring voor een functie binnen
haar organisatie beschikte.
3.3. De wederpartij brengt het volgende naar voren. Zij ontkent dat zij
jegens verzoekster onderscheid op grond van geslacht heeft gemaakt. Tevens
betreurt de wederpartij het dat verzoekster haar afwijzing voor de
onderhavige functie als ongelijke behandeling heeft opgevat, aangezien het
niet haar intentie is geweest om ongelijk te behandelen.
In verband met het feit dat verzoekster in de functie van receptionist(e) ook
tijdens nachtdiensten zou moeten werken, gaf de wederpartij er de voorkeur
aan deze functie door een mannelijke kandidaat te laten vervullen. De reden
hiervoor is het feit dat regelmatig passanten en dronken gasten in het hotel
komen, die de daar aanwezige receptionist(e) lastig kunnen vallen. Gedurende
de nachtdiensten (00.30 – 06.00 uur) is slechts een receptionist(e)
zelfstandig verantwoordelijk voor het hotel en de gasten die er overnachten.
Gedurende deze uren zijn er verder geen medewerkers in het hotel aanwezig.
Pas nadat de gesprekken met verzoekster hadden plaatsgevonden bleek dat het,
vanwege budgettaire redenen, niet mogelijk was verzoekster alleen overdag te
laten werken.
Daarnaast ging de wederpartij er bij haar beslissing verzoekster af te
wijzen, per abuis, van uit dat het wettelijk niet is toegestaan nachtdiensten
te laten verrichten door een enkel vrouwelijk personeelslid.
4. OVERWEGINGEN VAN DE COMMISSIE
4.1. In geding is de vraag of de wederpartij bij de behandeling bij de
vervulling van de functie van receptionist(e) jegens verzoekster direct
onderscheid maakte naar geslacht in strijd met de wetgeving gelijke
behandeling.
De wederpartij heeft verzoekster afgewezen voor de functie van
receptionist(e) in verband met haar voorkeur voor een mannelijke kandidaat,
gezien de samenstelling van het team en de eventuele opvang van incidentele
nachtdiensten.
Artikel 3 lid 1 Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen (WGB) verbiedt
onder meer het maken van onderscheid tussen mannen en vrouwen bij de
behandeling bij de vervulling van een openstaande betrekking.
De wettelijke uitzonderingen op het gebod van gelijke behandeling zijn de
volgende.
– Voorkeursbeleid voor vrouwen.
Krachtens artikel 5 lid 1 WGB mag van het verbod om onderscheid te maken
tussen mannen en vrouwen worden afgeweken in geval van een voorkeursbeleid
voor vrouwen.
– Geslachtsbepaaldheid van de functie.
Artikel 5 lid 2 WGB bepaalt onder meer dat voor zover het betreft de toegang
tot beroepsactiviteiten, van artikel 3 WGB mag worden afgeweken in die
gevallen waarin vanwege de aard of de voorwaarden voor de uitoefening van de
betreffende beroepsactiviteit het geslacht bepalend is voor de functie.
– Bescherming van de vrouw.
In artikel 2, lid 2 sub b AWGB wordt onder meer bepaald dat het verbod van
onderscheid op grond van geslacht niet geldt in gevallen waarin het de
bescherming van de vrouw betreft, met name in verband met zwangerschap en
moederschap.
De Commissie overweegt dat bij de toetsing of een concreet geval valt binnen
de termen van de uitzonderingen op het gebod van gelijke behandeling, deze
uitzonderingen in het algemeen restrictief dienen te worden uitgelegd,
teneinde te voorkomen dat het gebod te zeer wordt uitgehold (Zie Commissie
gelijke behandeling, 4 december 1995, oordeelnummer: D34v-95-55).
4.2. De wederpartij doet geen expliciet beroep op een van de wettelijke
uitzonderingsgronden. Voor zover het verweer van de wederpartij is aan te
merken als een beroep op de geslachts-bepaaldheid van de functie of de
bescherming van de vrouw het volgende.
Voor wat betreft de vraag of hier sprake is van een geslachts- bepaalde
functie, overweegt de Commissie als volgt.
De wederpartij stelt dat de receptionist(e) te maken krijgt met dronken
gasten en passanten. Om adequaat om te gaan met dronken gasten of andere
moeilijke personen hoeft men niet van een bepaald geslacht te zijn. Er zullen
zowel mannen als vrouwen zijn die met dergelijk personen om weten te gaan. De
Commissie acht de functie van receptionist(e) dan ook niet geslachtsbepaald.
Voor wat betreft de beoordeling van de vraag of een beroep op de bescherming
van de vrouw in deze toelaatbaar is, overweegt de Commissie als volgt.
Het beroep van de wederpartij kan niet slagen aangezien deze
uitzonderingsgrond met name gericht is op de bescherming van de vrouw bij
zwangerschap en moederschap. Een bescherming op geheel andere gronden, in
casu bescherming tegen fysiek geweld valt hier niet onder (Zie Commissie
gelijke behandeling voor mannen en vrouwen bij de arbeid, 6 december 1989,
oordeelnummer: 3089-89-14). In dit verband wijst de Commissie op het arrest
van het Hof van Justitie van de EG waarin is uitgesproken dat het verbieden
van nachtarbeid niet gerechtvaardigd kan worden met een beroep op de
noodzakelijke bescherming van vrouwen (Hof van Justitie der Europese
Gemeenschappen, 25 juli 1991, Stoeckel, zaaknummer C-345/89, RN 1991, nr.
203).
5. HET OORDEEL VAN DE COMMISSIE
De Commissie spreekt als haar oordeel uit dat (…) te Best onderscheid heeft
gemaakt jegens mevrouw (…) te Eindhoven en daarmee in strijd heeft
gehandeld met artikel 3 lid 1 van de Wet gelijke behandeling van mannen en
vrouwen.

Rechters

Mw. prof. mr. J.E. Goldschmidt

Instantie: Commissie gelijke behandeling, 26 juni 1996

Instantie

Commissie gelijke behandeling

Samenvatting

Verzoekster was werkzaam bij de wederpartij in de functie van serveerster.
Verzoekster verdiende minder dan een mannelijke collega, de heer (…)
hierna: de maatman), die dezelfde functie bekleedde. Verzoekster is van
mening dat zij ten onrechte minder beloning ontving. Verzoekster stelt dat de
wederpartij hiermee in strijd met de wetgeving gelijke behandeling heeft
gehandeld.
Onbetwist is dat de feitelijk uitgeoefende functies van verzoekster en de
maatman van gelijke waarde waren. De wederpartij heeft de functies ook
gelijkelijk volgens de CAO ingedeeld. De Commissie heeft dit bij haar verdere
onderzoek als uitgangspunt genomen.
De wederpartij voert aan dat het verschil in beloning tussen verzoekster en
maatman wordt veroorzaakt door:
a. het verschil in leeftijd;
b. het verschil in werkervaring;
c. het verschil in toekomstige verantwoordelijkheden.
De Commissie komt tot het oordeel dat een verschil in leeftijd hier derhalve
geen verschil in beloning rechtvaardigt. Beiden hadden derhalve ervaring, zij
het op verschillende punten. Niet aannemelijk is, dat de ervaring van de
maatman waardevoller was, zodat een hogere beloning niet gerechtvaardigd is.
De Commissie beschouwt de loutere verwachting dat iemand in de toekomst meer
verantwoordelijkheden zou kunnen krijgen niet als voldoende rechtvaardiging
voor een voortdurend verschil in beloning, waar de feitelijke werkzaamheden
gelijk zijn gebleven.
Het geheel in beschouwing nemend merkt de Commissie op, dat de wijze waarop
de wederpartij de beloning van haar werknemers vaststelt, niet op een
inzichtelijke wijze gebeurt. Het beloningssysteem is door deze omstandigheden
niet inzichtelijk en niet toetsbaar. Dit kan ook meer in het algemeen een
risico met zich meebrengen, dat er (ongewild) onderscheid naar geslacht wordt
gemaakt.

Volledige tekst

1. HET VERZOEK
1.1. Op 14 juli 1995 verzocht mevrouw (…) te Den Haag (hierna: verzoekster)
de Commissie gelijke behandeling (hierna: de Commissie) haar oordeel uit te
spreken over de vraag of (…) te (…) (hierna: de wederpartij) onderscheid
maakt op grond van geslacht in strijd met de wetgeving gelijke behandeling.
1.2. Verzoekster was werkzaam bij de wederpartij in de functie van
serveerster. Verzoekster verdiende minder dan een mannelijke collega, de heer
(…) (hierna: de maatman), die dezelfde functie bekleedde. Verzoekster is
van mening dat zij ten onrechte minder beloning ontving. Verzoekster stelt
dat de wederpartij hiermee in strijd met de wetgeving gelijke behandeling
heeft gehandeld.
2. DE LOOP VAN DE PROCEDURE
2.1. De Commissie heeft het verzoek in behandeling genomen en een onderzoek
ingesteld. Partijen hebben hun standpunten schriftelijk toegelicht. Aan een
bedrijfskundige van de Inspectiedienst van het Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid (hierna: I-SZW) is door de Commissie gevraagd om de
overgelegde netto bedragen van de salarissen naar bruto bedragen om te
rekenen.
2.2. Partijen zijn vervolgens opgeroepen voor een zitting op
4 juni 1996.
Bij de zitting waren aanwezig:
van de kant van de verzoekster
– mw. (…)
– dhr. (…) (toehoorder)
van de kant van de wederpartij
– dhr. (…) (directeur)
– dhr. (…)( afdeling juridische zaken Koninklijk Verbond van Ondernemers in
het Horeca- en Aanverwante Bedrijf)
van de kant van de Commissie
– mw. prof. mr. J.E. Goldschmidt (Kamervoorzitter)
– mw. mr. Y. Telenga (lid Kamer)
– mw. mr. L. Mulder (lid Kamer)
– mw. A.C. van Doornen (secretaris Kamer)
van de kant van I-SZW
– dhr. S. Bisschop (bedrijfsdeskundige).
2.3. Het oordeel is vastgesteld door Kamer I van de Commissie. In deze Kamer
hebben zitting de leden als genoemd onder 2.2.
3. DE RESULTATEN VAN HET ONDERZOEK
De feiten
3.1. De wederpartij exploiteert een visrestaurant. Verzoekster (geboortedatum
2 december 1968) is van 2 september 1991 tot en met 22 april 1995 bij de
wederpartij in dienst geweest in de functie van serveerster. Verzoekster
begon met een dienstverband van 40 uur per week en werkte vanaf 1 september
1993 tot aan het einde van haar dienstverband 32 uur per week. Verzoekster is
per 22 april 1995 ontslagen. Verzoekster is, in de periode voorafgaand aan
haar dienstverband bij de wederpartij, gedurende een jaar drie avonden per
week werkzaam geweest als kelner in een restaurant. Ook heeft zij als
cassière gewerkt.
3.2. Het bruto salaris (voor de sociale verzekering, omgerekend naar een 40
urige werkweek) per week van verzoekster was in de bovengenoemde periode als
volgt (de door de wederpartij overgelegde netto bedragen zijn door I-SZW
omgerekend naar bruto bedragen):

1991 ƒ 663,41 (netto: ƒ 451,75)
1992 ƒ 665,94 (netto: ƒ 456,50)
1993 ƒ 662,86 (01/01/93 – 01/09/93) (netto: ƒ 458,15)
ƒ 719,86 (01/09/93 – 01/01/94) (netto: ƒ 471,13)
1994 ƒ 722,60 (netto: ƒ 478,56)
1995 ƒ 721,35 (netto: ƒ 484,75)

Als loon in natura ontving verzoekster een (warme) lunch (ten bedrage van ƒ
33 per week).
3.3. De maatman (geboortedatum 9 september 1959) is vanaf 7 januari 1991 bij
de wederpartij in dienst in de functie van serveerder. De maatman heeft een
dienstverband van 40 uur per week.
Het bruto salaris (voor de sociale verzekering) van de maatman per week was
in de bovengenoemde periode als volgt (de door de wederpartij overgelegde
netto-bedragen zijn door I-SZW omgerekend naar bruto-bedragen):

1991 ƒ 748,71 (netto: ƒ 499,65)
1992 ƒ 752,64 (netto: ƒ 504,15)
1993 ƒ 748,70 (netto: ƒ 505,35)
1994 ƒ 751,52 (netto: ƒ 513,05)
1995 ƒ 748,39 (netto: ƒ 519,00)

Als loon in natura ontving de maatman een (warme) lunch (ten bedrage van ƒ 33
per week).
De maatman is, in de periode voorafgaand aan zijn dienstverband bij de
wederpartij, als verkoper werkzaam geweest in een detailhandelbedrijf in vis
en visproducten.
3.4. De functie van zowel verzoekster als de maatman zijn vergelijkbaar met
de functie van medewerker bediening, referentienummer 2.06 (Handboek
referentiefuncties bedrijfstak Horeca). De functie van medewerker bediening
is ingedeeld in functiegroep III van de CAO voor het Horecabedrijf (deze CAO
geldt vanaf 1 januari 1992). Onbetwist is dat het niveau van de functies van
verzoekster en de maatman van gelijke waarde waren. De Commissie heeft deze
functies derhalve niet laten waarderen. In de arbeidsovereenkomst van
verzoekster staat vermeld dat zij is aangenomen in de functie van
serveerster, `(functie volgens bijlage V van de CAO)’.
3.5. Uit het onderzoek naar de door de wederpartij gehanteerde
beloningsmaatstaven is gebleken dat de volgende belonings-maatstaven een rol
spelen:
– de functie-indeling volgens de CAO;
– leeftijd;
– opleiding;
– ervaring;
– (toekomstige) verantwoordelijkheden (doorgroei);
– bekwaamheden.
Uit het door de wederpartij ingevulde vragenformulier van de Commissie blijkt
tevens dat, van de collega’s van verzoekster die ook in de bediening werken,
de mannen meer verdienen dan de vrouwen. Niet is vastgesteld of dat ook
functies van gelijke waarde zijn.
De standpunten van partijen
3.6. Verzoekster stelt het volgende.
Zij is van mening dat zij bij de beloning ongelijk is behandeld op grond van
haar geslacht ten opzichte van de maatman.
Bij het wekelijks `publiekelijk’ uitbetalen van de salarissen ontving de
maatman ongeveer ƒ 75 netto meer dan verzoekster ontving. Een verklaring voor
het verschil in beloning zou de wederpartij niet hebben gegeven. Het verschil
in beloning wordt niet gerechtvaardigd door het feit dat de maatman ouder is
dan zij en meer dienstjaren (buiten de horeca) heeft.
Ook beschikt de maatman niet over werkervaring als kelner, terwijl
verzoekster gedurende een jaar, drie avonden per week, in deze functie in een
restaurant heeft gewerkt.
Naar aanleiding van het feit dat de wederpartij als verklaring voor het
verschil in beloning tussen verzoekster en maatman het verschil in leeftijd
noemt, merkt verzoekster op dat zij nooit een loonsverhoging heeft gehad
vanwege het feit dat zij ouder werd.
Ook stelt verzoekster dat de wederpartij de mannelijke medewerkers standaard
meer betaalt dan de vrouwelijke medewerkers, ongeacht hun leeftijd, opleiding
of werkervaring, terwijl die collega’s vergelijkbare functies vervullen.
3.7. De wederpartij brengt het volgende naar voren.
Zij ontkent dat zij jegens verzoekster onderscheid op grond van geslacht
heeft gemaakt.
Het verschil in beloning tussen verzoekster en de maatman is in eerste
instantie een gevolg van het grote verschil in leeftijd (negen jaar) tussen
beiden. Daarnaast bestaat, mede als gevolg van het leeftijdsverschil, een
groot verschil aan (relevante) werkervaring. Verzoekster heeft, voorafgaand
aan het dienstverband met de wederpartij, als cassière gewerkt. Terwijl de
maatman als verkoper in een detailhandelbedrijf in vis en visproducten heeft
gewerkt. De leeftijd is relevant met het oog op de hoeveelheid werkervaring.
De beloning is onder andere afhankelijk van de ervaring. De leeftijd speelt
hierbij dan een indirecte rol.
Daarbij stelt de wederpartij, dat het mogelijk moet zijn om aan een bepaalde
medewerker, die men graag in dienst wil nemen omdat men hem bijzonder
waardevol acht voor het bedrijf, een hoger salaris te betalen.
Er is geen schriftelijk vastgelegd leeftijdsbeleid. Werknemers krijgen ieder
jaar prijscompensatie. Verhogingen bij functiejaren, als voorzien in artikel
9 lid 2 van de CAO, worden niet toegepast.
Voorts vloeit het verschil in beloning tussen verzoekster en de maatman mede
voort uit het feit dat laatstgenoemde is aangenomen met het voornemen hem in
de toekomst meer verantwoordelijkheden te geven. Als gevolg van bepaalde
gewijzigde omstandigheden heeft deze wijziging in de functie-inhoud niet
plaats gevonden.
Het verschil in beloning is ook een gevolg van een verschil in bekwaamheden,
verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen verzoekster en maatman.
Overigens is de conclusie van verzoekster, dat mannelijke medewerkers
standaard meer verdienen dan vrouwelijke medewerkers, onjuist.
Naar aanleiding van de vergelijking van verzoekster van haarzelf met enkele
collega’s voert de wederpartij nog het volgende aan. De enige functie die met
de functie van verzoekster te vergelijken is, is de functie van een
vrouwelijke collega aangezien zij dezelfde werkzaamheden,
verantwoordelijkheden en bevoegdheden hadden. De andere functies van de
collega’s waarmee verzoekster zich vergelijkt, zijn niet vergelijkbaar met
die van verzoekster, aangezien er andere bevoegdheden en
verantwoordelijkheden zijn en als gevolg hiervan ook de beloning anders is.
Tot slot merkt de wederpartij nog op dat zowel verzoekster als de maatman een
salaris verdienen dat ligt boven het salarisniveau dat de CAO voorschrijft.
4. DE OVERWEGINGEN VAN DE COMMISSIE
4.1. In geding is de vraag of de wederpartij jegens verzoekster onderscheid
naar geslacht maakt in strijd met de wetgeving gelijke behandeling bij de
beloning.
4.2. Artikel 7A:1637ij lid 1 Burgerlijk Wetboek (BW) en de artikelen
7 tot en met 10 van de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen (WGB)
bepalen dat een werkgever geen onderscheid mag maken tussen mannen en vrouwen
op het punt van de beloning wanneer zij arbeid van gelijke of nagenoeg
gelijke waarde verrichten. Van gelijke beloning is sprake indien deze is
berekend op grondslag van gelijkwaardige maatstaven.
4.3. Onbetwist is dat de feitelijk uitgeoefende functies van verzoekster en
de maatman van gelijke waarde waren. De wederpartij heeft de functies ook
gelijkelijk volgens de CAO ingedeeld. De Commissie heeft dit bij haar verdere
onderzoek als uitgangspunt genomen.
Onderzocht is, of bij verzoekster en de maatman gelijkwaardige
beloningsmaatstaven zijn toegepast.
Uit de door de wederpartij opgegeven salarissen van de overige
personeelsleden blijkt dat de mannen meer verdienen dan de vrouwen. De
Commissie heeft aan dit punt in haar onderzoek geen aandacht besteed,
aangezien verzoekster slechts een maatman had aangewezen.
Het verschil in het bruto salaris (voor de sociale verzekering) per week
tussen verzoekster en maatman is bij aanvang van het dienstverband ƒ 85,30 en
per 1 januari 1995 ƒ 27,04. De eerste tweeëneenhalfjaar ligt het verschil
rond de ƒ 80 en de laatste twee jaar ligt het verschil rond de ƒ 30 per week.
De wederpartij voert aan dat het verschil in beloning tussen verzoekster en
maatman wordt veroorzaakt door:
a. het verschil in leeftijd;
b. het verschil in werkervaring;
c. het verschil in toekomstige verantwoordelijkheden.
Met betrekking tot deze beloningsmaatstaven overweegt de Commissie als volgt.
Leeftijd
Beiden zijn ingedeeld in de functie van serveerder/serveerster. Op grond van
het bestaand leeftijdsverschil van negen jaar tussen verzoekster (02/12/1968)
en de maatman (09/09/1959) heeft maatman een hoger aanvangssalaris ontvangen.
Een verschil in leeftijd kan enig verschil in salaris wel rechtvaardigen in
het geval levenservaring van belang is voor de functie. Dat punt acht de
Commissie hier niet aan de orde.
Een verschil in leeftijd rechtvaardigt hier derhalve geen verschil in
beloning.
Werkervaring
Artikel 9, Loon en prijscompensatie, CAO voor het Horecabedrijf luidt:
`2.a. De werkgever is gerechtigd de werknemer bij aanvang van de
dienstbetrekking, bijvoorbeeld op grond van elders verworven kundigheden
en/of ervaring, een hoger schaalsalaris toe te kennen dan het schaalsalaris
bij 0 functiejaren.’
Verzoekster heeft gedurende een jaar, drie avonden per week als kelner in een
restaurant gewerkt. De maatman heeft als verkoper in een detailhandelbedrijf
in vis en visproducten gewerkt.
In de functie-omschrijving van de functie medewerker bediening staat bij de
voornaamste taken/verantwoordelijkheden onder meer vermeld: het bedienen van
gasten, het serveren van gerechten en het opnemen van bestellingen van gasten
alsmede het op verzoek geven van een toelichting op de kaart (…).
Bij het geven van toelichting op de kaart aan de gasten kan de ervaring van
de maatman als verkoper van vis wellicht relevant zijn. De maatman had echter
geen ervaring met de overige in de functie-omschrijving vermelde taken.
Verzoekster daarentegen had ervaring met het werken als serveerster in een
restaurant. Hierdoor had zij meer ervaring met de taken van de functie
medewerker bediening dan de maatman.
Beiden hadden derhalve ervaring, zij het op verschillende punten. Niet
aannemelijk is, dat de ervaring van de maatman waardevoller was, zodat een
hogere beloning niet gerechtvaardigd is.
Ook wanneer de wederpartij wel aannemelijk zou kunnen maken, dat de ervaring
van de maatman voor hem belangrijker was dan die van de verzoekster, dan kan
dat verschil in ervaring bij de aanvang van de dienstbetrekking een
rechtvaardiging zijn voor een verschil in beloning, maar niet over de gehele
periode dat verzoekster in dienst was. In eerdere oordelen heeft de Commissie
(evenals de Commissie gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de
arbeid) al gesteld dat het op de weg van de werkgever ligt om van geval tot
geval en van tijd tot tijd na te gaan, of een verschil in ervaring bij
indiensttreding na verloop van tijd nog voldoende rechtvaardiging biedt voor
het laten voortduren van het beloningsverschil. (Zie onder andere: Commissie
gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij de arbeid, 29 oktober 1989,
oordeelnummer: 503-93-42; Commissie gelijke behandeling, 12 februari 1996,
oordeelnummer: D42v-96-8.) In het onderhavige geval is dit niet gebeurd,
terwijl de aard van de functie met zich meebrengt, dat een mogelijk verschil
in ervaring tussen verzoekster en maatman in betrekkelijk korte tijd zou zijn
ingelopen.
De voorgaande overwegingen leiden tot de conclusie dat niet is aangetoond dat
er sprake is van een relevant verschil in ervaring dat voldoende reden is
voor een (voortdurend) verschil in beloning.
Toekomstige verantwoordelijkheden
Verder heeft de wederpartij aangevoerd dat het beloningsverschil wordt
veroorzaakt door het feit dat de maatman is aangenomen met het voornemen hem
in de toekomst meer verantwoordelijkheden te geven. Als gevolg van bepaalde
omstandigheden is dit voornemen niet uitgevoerd. De Commissie beschouwt de
loutere verwachting dat iemand in de toekomst meer verantwoordelijkheden zou
kunnen krijgen niet als voldoende rechtvaardiging voor een voortdurend
verschil in beloning, waar de feitelijke werkzaamheden gelijk zijn gebleven.
4.4. Het geheel in beschouwing nemend merkt de Commissie op, dat de wijze
waarop de wederpartij de beloning van haar werknemers vaststelt, niet op een
inzichtelijke wijze gebeurt. Het beloningssysteem is door deze omstandigheden
niet inzichtelijk en niet toetsbaar. Dit kan ook meer in het algemeen een
risico met zich meebrengen, dat er (ongewild) onderscheid naar geslacht wordt
gemaakt.
5. HET OORDEEL VAN DE COMMISSIE
De Commissie spreekt als haar oordeel uit dat (…) te Scheveningen
onderscheid naar geslacht als bedoeld in artikel 7A:1637ij Burgerlijk Wetboek
heeft gemaakt jegens mevrouw (…) door haar lager te belonen dan de heer V.

Rechters

Mw. prof. mr. J.E. Goldschmidt (Kamervoorzitter), mw. mr. Y. Telenga (lidKamer), mw. mr. L. Mulder (lid Kamer), mw. A.C. van Doornen (secretarisKamer).