Instantie: Europees Hof voor de Rechten van de Mens, 28 november 1984

Instantie

Europees Hof voor de Rechten van de Mens

Samenvatting


Het hanteren van een tijdslimiet voor de echtgenoot om zijn vaderschap
te ontkennen is gerechtvaardigd vanwege de rechtzekerheid en de bescherming
van de belangen van het kind. Het hanteren van een tijdslimiet voor de moeder
(en het kind) is minder noodzakelijk aangezien de belangen van de moeder
gewoonlijk samenvallen met die van het kind. .

Verzoeker, Rasmussen, is een Deens staatsburger die in 1966 is getrouwd.
Het echtpaar krijgt in 1966 een zoon en in 1971 een dochter. Hoewel de man
meteen twijfelt of hij wel de verwekker van zijn dochter is, onderneemt hij
geen stappen om zijn vaderschap te ontkennen omdat hij zijn huwelijk wil
redden. In 1973 start het echtpaar een echtscheidingsprocedure. Aanvankelijk
wordt afgesproken dat de man niet zal proberen zijn vaderschap te ontkennen,
terwijl de vrouw geen beroep zal doen op levensonderhoud voor het kind. De
vrouw komt op deze afspraak terug en daarop begint de man toch een procedure
ontkenning vaderschap.

Op grond van de Deense wet uit 1960 moet een echtgenoot een procedure
tot ontkenning van vaderschap binnen 12 maanden instellen nadat hij kennis
heeft genomen van omstandigheden die een grond tot ontkenning zouden kunnen
opleveren en niet later dan vijf jaar na de geboorte van het kind. Alleen als
er een zeer bijzondere reden is waardoor deze termijn is overschreden, kan de
man alsnog verlof krijgen om te procederen. Het kind mag daarvan geen groot
nadeel ondervinden. Volgens de wet geldt geen tijdslimiet voor de moeder om
een ontkenningsactie te beginnen.

Het verzoek van de man wordt in 1976 niet ontvankelijk verklaard. In
1978 probeert hij het opnieuw. De moeder verweert zich door te stellen dat het
kind nadeel zal ondervinden. Opnieuw wordt het verzoek van de man, ook in
hoger beroep, niet ontvankelijk verklaard.

Op 21 mei 1979 wendt de man zich tot de Europese Commissie (no.
8777/79). Hij beroept zich op discriminatie op grond van sekse, omdat voor
zijn ex-vrouw geen tijdslimiet geldt om het vaderschap aan te vechten. De
Commissie oordeelt in 1983 dat er sprake is van schending van art. 14 jo art.
8 EVRM en legt de zaak voor aan het Europese Hof.

Volledige tekst

Het Hof

(..)

II. Was there a difference of treatment?

34. Under the 1960 Act, the husband, unlike the child, its guardian or
the mother, had to institute paternity proceedings within prescribed
time-limits.

The Government pointed out that this difference which appeared on the
face of the Act was reduced in scope by two factors: firstly, it was open to
the husband to seek leave from the Court of Appeal to institute proceedings
out of time; secondly, not only the husband but also the mother might be
debarred from contesting paternity by virtue of the ‘doctrine of
acknowledgement’. However, the Government did not suggest that these factors
were sufficient to eliminate the difference laid down by statute. Indeed, the
mother would not, like the husband, be estopped solely for being out of time;
her action might simply fail as a result of her previous attitude.

For the purpose of Article 14, the Court accordingly finds that there
was a difference of treatment as between Mr. Rasmussen and his former wife as
regards the possibility of instituting proceedings to contest the former’s
paternity. There is no call to determine on what ground this difference was
based, the list of grounds appearing in Article 14 not being exhaustive.

III. Were the applicant and his former wife placed in analogous
situations?

35. Article 14 safeguards individuals who are ‘placed in analogous
situations’ against discriminatory differences of treatment.

36. The Government supported the conclusion of the minority of the
Commission that husband and wife were not placed in analogous situations as
far as a paternity suit was concerned, there being a number of distinguishing
characteristics between their respective positions and interests. The majority
of the Commission, on the other hand, found that those characteristics were
not sufficiently fundamental to warrant that conclusion.

37. The Court does not consider that it has to resolve this issue,
especially as the positions and interests referred to are also of relevance in
determining whether the difference of treatment was justified. It will proceed
on the assumption that the difference was made between persons placed in
analogous situations.

IV. Did the difference of treatment have an objective and reasonable
justification?

38. For the purposes of Article 14, a difference of treatment is
discriminatory if it ‘has no objective and reasonable justification’, that is,
if it does not pursue a ‘legitimate aim’ or if there is not a ‘reasonable
relationship of proportionality between the means employed and the aim sought
to be realised’.

39. The Government pleaded that the limited difference of treatment that
existed had an objective and reasonable justification. They relied, inter
alia, on the following points:

(i) the respective interests of the husband and of the mother in
paternity proceedings were different: unlike the husband’s interests, the
mother’s generally coincided with those of the child; and it was natural that,
in weighing the interests of the different family members, the Danish
legislature should in 1960 have taken the view that the interests of the
weaker party, namely the child, should prevail;

(ii) the legislature had also regarded it as necessary to lay down
time-limits for the institution of paternity proceedings by a husband because
of the risk that he might use them as a threat against the mother, in order to
escape maintenance obligations;

(iii) in deciding whether the national authorities have acted within the
‘margin of appreciation’ which they enjoy in this area, regard should be had
to the economic and social circumstances prevailing at the relevant time in
the country concerned and to the background to the legislation in question;

(iv) Denmark had undoubtedly amended the 1960 Act when this proved to be
warranted by subsequent developments, but it could not be said that the former
Danish legislation on this matter was at the relevant time less progressive
than that of the other Contracting Parties to the Convention.

The Commission found that the only legitimate purpose for the difference
of treatment complained of by the applicant was the desire to avoid the
child’s being placed in a worse position by the institution of paternity
proceedings several years after its birth. However, since this aim could have
been achieved through the ‘doctrine of acknowledgement’, there was no
reasonable relationship of proportionality between the means employed – the
laying-down of time-limits solely for the husband – and the aim sought to be
realised.

40. The court has pointed out in several judgments that the Contracting
States enjoy a certain ‘margin of appreciation’ in assessing whether and to
what extent differences in otherwise similar situations justify a different
treatment in law. The scope of the margin of appreciation will vary according
to the circumstances, the subject-matter and its background; in this respect,
one of the relevant factors may be the existence or non- existence of common
ground between the laws of the Contracting States.

41. Examination of the Contracting States’ legislation regarding
paternity proceedings shows that there is no such common ground and that in
most of them the position of the mother and that of the husband are regulated
in different ways.

The Danish legislation complained of was based on recommendations made,
after a careful study of the problem, by the Paternity Committee set up by the
Ministry of Justice in 1949. The Court has had close regard to the
circumstances and the general background and has borne in mind the margin of
appreciation which must be allowed to the authorities in the matter. In its
view, they were entitled to think that the introduction of time-limits for the
institution of paternity proceedings was justified by the desire to ensure
legal certainty and to protect the interests of the child. In this respect,
the legislation complained of did not differ subsantially from that of most
other Contracting States or from that currently in force in Denmark. The
difference of treatment established on this point between husbands and wives
was based on the notion that such time-limits were less necessary for wives
than for husbands since the mother’s interests usually coincides with those of
the child, she being awarded custody in most cases of divorce or separation.
The rules in force were modified by the Danisch Parliament in 1982 because it
considered that the thinking underlying the 1960 Act was no longer consistent
with the developments in society; it cannot be inferred from this that the
manner in which it had evalutated the situation twenty-two years earlier was
not tenable.

It is true that an equivalent result might have been obtained through
the ‘doctrine of acknowledgement’, but, for the reasons already indicated, the
competent authorities were entitled to think that as regards the husband the
aim sought to be realised would be most satisfactorily achieved by the
enactment of a statutory rule, whereas as regards the mother it was sufficient
to leave the matter to be decided by the courts on a case-by-case basis.
Accordingly, having regard to their margin of appreciation, the authorities
also did not transgress the principle of proportionality.

42. The Court thus concludes that the difference of treatment complained
of was not discriminatory, within the meaning of Article 14 and that there has
been no violation of Article 14 taken in conjunction with Article 8.

Rechters

Mrs. Wiarda, Ganshof van der Meersch, Bindschedler- Robert, Matscher,Macdonald, Russo, Gersing

Instantie: Ambtenarengerecht Amsterdam, 16 november 1984

Instantie

Ambtenarengerecht Amsterdam

Samenvatting


Vrouw is na een dienstverband van negen jaar bij een instelling op
verzoek overgeplaatst naar een andere (hogere) functie. Tot dan toe waren
er in die functie alleen maar mannen werkzaam. Na een jaar wordt zij,
tijdelijk, overgeplaatst naar een lagere functie omdat zij niet goed zou
functioneren

Volgens de vrouw is dit niet juist maar heeft het te maken met het feit
dat zij de enige vrouw is op die plek

BESLISSING RECHTENVROUW: het is in het belang van meerdere vrouwen dat
met name arbeidsplaatsen die van oudsher vrijwel uitsluitend door mannen
worden bezet nu ook toegankelijk worden en blijven voor vrouwen

Afloop: in 1984 is er een spoedvoorziening gevraagd aan de
ambtenarenrechter. Deze is afgewezen omdat er geen spoedeisend belang zou
zijn. Een zeer langdurige interne bezwaarprocedure heeft niet tot resultaat
gehad dat de vrouw werd teruggeplaatst. In 1987 heeft de ambtenarenrechter
in de bodemprocedure bepaald dat er niet onzorgvuldig of discriminerend is
gehandeld. Van hoger beroep is afgezien

Jaarverslag 1984 no. 1, 1985 no. 34, 1986 no. 48, 1987 no. 11

Volledige tekst

I OVERWEGENDE TEN AANZIEN VAN DE FEITEN

Verzoekster is sedert 1 september 1974 werkzaam als ambtenaar in dienst
van de PTT, postdistrict Amsterdam en wel aanvankelijk als loket-ambtenaar.
Per 1 september 1983 is zij benoemd tot hoofdemploye 1e klasse der PTT in
verband met haar aanstelling in de functie van reserve-ambtenaar
opsporingsdienst waarvan zij op 19 september 1983 de werkzaamheden aanving

De functie van verzoekster als postdeskundige bij de postale recherche
houdt in hoofdzaak in het assisteren van politie-ambtenaren bij diverse
onderzoeken

De leiding van dergelijke onderzoeken berust bij de betreffende politie
ambtenaar

De betreffende afdeling van de postale recherche postdistrict Amsterdam
bestaat uit 8 vaste koppels, 1 reservekoppel (waarvan verzoekster deel
uitmaakte), de commandant en de plaatsvervangend commandant van de
betreffende politie-ambtenaren en de chef van de postale recherche alsmede
een C.I.D.-man. Verzoekster was de enige vrouw op deze afdeling

Van september 1983 tot medio februari 1984 heeft zij een koppel gevormd
met de politieman Mollers welke samenwerking echter is mislukt. Daar de
faktor van persoonlijke disharmonie tussen verzoekster en haar eerste
koppelgenoot Mollers niet uit te sluiten was, heeft de leiding van de
afdeling postale recherche verzoekster, na een extra inwerkperiode door een
collegapostdeskundige gedurende 4 weken, in een ander koppel geplaatst,
ditmaal met de politieman de Wit

Bij de op 11 mei 1984 opgemaakte beoordeling van verzoekster over het
tijdvak 26 september 1983 tot 1 maart is vastgesteld dat de verstreken
praktijkperiode van 6 maanden te kort was geweest om verzoekster op alle
punten positief te kunnen beoordelen; de beoordeling van de functievervulling
in haar geheel kwam uit op een D (= voldeed niet geheel aan de eisen)

Als een van de punten die in het beoordelingsgesprek naar voren waren
gebracht is daarbij vermeld dat de beoordeelde speciale aandacht zou moeten
schenken aan het samenwerken met anderen, waarop verzoekster meedeelde deze
opmerking goed ter harte te hebben genomen en ernaar te streven daarin te
slagen

Ook de samenwerking met de nieuwe koppelgenoot de Wit bleek echter
problemen mee te brengen, reden voor deze om te klagen bij de leiding van de
postale recherche over verzoekster, waarbij onder meer werd gesteld dat haar
eigenzinnige manier van optreden irritatie opwekte en dat er sprake van een
verstoorde samenwerking was

Aan verzoekster werd van een en ander mededeling gedaan door de leiding
van de afdeling op 18 september 1984 waarbij haar tevens werd medegedeeld dat
er een verzoek tot overplaatsing zou worden gedaan

Vervolgens is zij, na een gesprek op 24 september 1984, met bijzonder
verlof gezonden

Op 28 september 1984 heeft wederom een gesprek plaatsgevonden, ditmaal
met het plaatsvervangend hoofd Personeelsdienst PTT Philipsen, een
ABVA-vertegenwoordiger en verzoekster; onder meer toen onderzoek naar de
overplaatsing en een nieuwe beoordeling van haar functioneren aangezegd

Ingaande 8 oktober 1984 is zij overgeplaatst naar de centrale
administratie briefpost aan de Oosterdokskade te Amsterdam, dit op de voet
van artikel 58 ARAR, krachtens welke bepaling de ambtenaar kan worden
verplicht tijdelijk andere werkzaamheden te verrichten dan die, welke hij
gewoonlijk verricht, mits die werkzaamheden hem redelijkerwijs kunnen worden
opgedragen

Inmiddels is een tweede beoordeling van verzoekster over de periode van
1 maart 1984 tot 24 september 1984 geentameerd die na gesprekken op 3 en 12
oktober 1984 op 22 oktober 1984 is vastgesteld met als beoordeling van de
functievervulling in haar geheel een E (= voldeed duidelijk niet aan de
eisen)

Verzoekster heeft bezwaar aangetekend tegen die beoordeling; zij ontkent
dat zij niet kan samenwerken, benadrukt dat zij kwalitatief goed werk levert
en stelt te menen dat deze negatieve beoordeling uit het feit dat zij een
vrouw is

Verzoekster heeft in het verzoekschrift d.d 22 oktober 1984 doen
verzoeken dat haar overplaatsing terstond na deze uitspraak bij voorraad
ongedaan gemaakt wordt en dat zij wederom in haar eigen functie van
postdeskundige bij de opsporingsdienst der PTT in het postdistrict Amsterdam
zal worden geplaatst en onbelemmerd haar werk aldaar zal kunnen uitoefenen

Gesteld wordt harerzijds dat zij een spoedeisend belang heeft bij dit
ongedaan maken van haar overplaatsing, nu zij groot nadeel ondervindt van
deze overplaatsing, hetgeen als volgt wordt toegelicht in het verzoekschrift:

“Enerzijds heeft zij nadeel nu ze de dagelijkse routine van het
“opsporingswerk heeft moeten onderbreken, waardoor het – mocht “in de
bodemprocedure vast komen te staan dat de overplaatsing “nietig is – voor
haar in de toekomst zeer moeilijk zal zijn “haar werk naar behoren voort te
zetten

“Anderzijds heeft haar dagelijkse werk er onder te lijden nu “zij “dit
van de ene op dag heeft moeten onderbreken en zij “lopende “onderzoeken niet
af kon maken

“Het is niet in het belang van dergelijk onderzoek wanneer een “andere
ambtenaar dit over moet nemen

“Al naar gelang deze overplaatsing naar een duidelijk veel “lagere
funktie langer duurt, werpt dit een grote smet op haar “in de ogen van haar
collega’s .”

Bij de behandeling in Raadkamer is door haar voorts nog gesteld dat zij
financieel nadeel lijdt door de overplaatsing, daar zij thans een
maandelijkse reiskostenvergoeding van ƒ 500,– a ƒ 600,– mist terwijl zij
hoge aflossingskosten heeft voor haar ten behoeve van haar werk als
postdeskundige aangeschafte, deels gefinancierde auto

Van de zijde van verweerder wordt gesteld dat de in geding zijnde
overplaatsing van verzoekster een tijdelijke maatregel is, in afwachting van
de afronding van de interne bewaren procedure tegen de tweede beoordeling,
eerst waarna een definitieve maatregel zal worden genomen

Begin 1985 kan naar verwachting de bezwarenprocedure zijn afgerond.
Terugkeer thans reeds naar de oude werkplek acht verweerder gelet op de te
verwachten moeilijkheden en wrijving ongewenst

Verzoekster heeft voorts bij inleidend klaagschrift d.d. 29 oktober 1984
beroep ingesteld tegen de overplaatsing per 8 oktober 1984, zulks op nader
aan te voeren gronden

De behandeling van het onderhavige verzoekschrift d.d. 22 oktober 1984
heeft plaatsgevonden in Raadkamer op maandag 12 november 1984

Partijen zijn alstoen in de gelegenheid gesteld hun standpunten toe te
lichten, waarvan gebruik is gemaakt door verzoekster, bijgestaan door haar
raadsvrouwe Mr. G. van Driem, zulks onder overlegging van enige nadere
stukken en namens verweerder door Mr. E;H. van Vliet, chef sector
Arbeidsvoorwaarden en Rechtspositieregelingen van het postdistrict Amsterdam;

als getuigen zijn aldaar verschenen en gehoord:

Carla Philipsen, plaatsvervangend hoofd Personeelsdienst van het
postdistrict Amsterdam, P.L. Hendriks, chef postale recherche in het
postdistrict Amsterdam, en W. de Jong, adjudant der Rijkspolitie en chef van
de groep Rijkspolitie bij de postale recherche in het postdistrict Amsterdam

II OVERWEGINGEN TEN AANZIEN VAN HET RECHT

Verzoekster is ambtenaar in de zin van de Ambtenarenwet 1929 (AW 1929).
Tegen het besluit van de Directeur van het postdistrict Amsterdam tot
overplaatsing van verzoekster van de postale recherche naar een andere
administratieve functie in het postdistrict staat beroep open op het
Ambtenarengerecht, welk beroep inmiddels ook is ingesteld

Zij is derhalve, gelet op het bepaalde in artikel 102 AW 1929, bevoegd
om ter voorkoming van nadeel een beslissing bij voorraad te vragen

Verzoekster heeft zodanige beslissing bij voorraad gevraagd met
betrekking tot haar (tijdelijke) overplaatsing; zij stelt een spoedeisend
belang te hebben bij het ongedaan maken van die overplaatsing door middel van
een voorziening bij voorraad, daar zij groot nadeel van die overplaatsing
ondervindt

Dienaangaande wordt het navolgende overwogen

Een voorziening als bedoeld in artikel 102 van de AW 1929 moet
onverwijld wenselijk zijn en daarvan zal in de regel slechts sprake kunnen
zijn, wanneer zonder die voorziening nadelen zouden ontstaan, die bij
nietigverklaring van het onderliggende aangevallen besluit in het door
verzoekster aangespannen geding in de hoofdzaak niet zijn te herstellen

Van zodanige, onherstelbare nadelen voor verzoekster is naar Ons oordeel
geen sprake en evenmin van enig ander spoedeisend belang voor verzoekster bij
een onverwijlde voorziening

Weliswaar is er van verzoeksters zijde nog op gewezen dat zij een
financieel nadeel lijdt door het wegvallen van de reiskostenvergoeding, die
zij als postdeskundige genoot, doch dit argument kan naar Ons oordeel geen
doel treffen, reeds nu verzoekster ook geen reiskosten voor haar
functievervulling meer hoeft te maken op de tijdelijke werkplek, die zij thans
heeft en de onderhoudskosten van haar auto ook lager zijn door het geringere
aantal verreden kilometers

Dat verzoekster deze auto gedeeltelijk had gefinancierd is een
omstandigheid, die geheel in de particuliere/sfeer van verzoekster is
gelegen, welke bij de hier aan de orde zijnde belangenafweging buiten
beschouwing dient te worden gelaten

Ook overigens is niet gebleken van enig dreigend, onherstelbaar nadeel
voor verzoekster, dat later bij nietigverklaring door het Ambtenarengerecht
in beroep niet meer geheel zou kunnen worden ongedaan gemaakt

Hetgeen in dit verband door verzoekster raadsvrouwe verder nog naar
voren is gebracht over de voor verzoekster aan onverwijlde terugplaatsing
verbonden belangen heeft Ons niet tot een ander oordeel dan hiervoor is
weergegeven kunnen brengen

Veeleer komt het Ons voor als zijnde bepaald niet in het belang van
verzoekster om voor afronding van de bezwarenprocedure tegen de beoordeling
terwijl er nog steeds onduidelijkheid is over haar positie weer haar werk op
de afdeling postale recherche te hervatten, daar het onmogelijk voorkomt dat
zij bij dergelijke nog niet rechtgezette gespannen verhoudingen haar taak naar
behoren zal kunnen uitvoeren

Afwegende tenslotte dat de in geding zijnde overplaatsing een tijdelijke
karakter draagt en dat reeds binnen enkele maanden de interne bezwaren
procedure tegen de tweede beoordeling van verzoekster zal zijn afgerond
alsmede dat niet aannemelijk is geworden dat de tijdelijke administratieve
werkzaamheden, die verzoekster thans verricht, haar redelijkerwijs niet zouden
zijn op te dragen, een en ander als bedoeld in artikel 58 van het A.R.A.R.,
moet worden geoordeeld, dat er geen termen aanwezig zijn voor een voorziening
bij voorraad in voege als verzocht

III BESLISSING

De voorzitter van het Ambtenarengerecht te Amsterdam, recht doende,
wijst het verzoek af

Rechters

Mr. I.A. van Berkel, voorzitter, E.L. Koenders, griffier

Instantie: Commissie Gelijke Behandeling, 31 oktober 1984

Instantie

Commissie Gelijke Behandeling

Samenvatting


Een vrouw solliciteerde naar een baan in sociaal-cultureel werk.
Mondeling was de aanstelling al beklonken, toen zij vertelde dat zij zwanger
was. Daarop draaide de Stichting de aanstelling terug omdat de vrouw hen voor
“onoverkomelijke organisatorische en financiele problemen zou stellen.” Een
aangespannen kort geding werd verloren. Voor de bodemprocedure bij de
rechtbank werd eerst advies bij de Commissie Gelijke Behandeling gevraagd

BESLISSING RECHTENVROUW: het gaat hier om een belemmering tot het
toetreden van de arbeidsmarkt die alleen vrouwen treft. Het niet aannemen
van zwangere vrouwen is discriminerend tegenover vrouwen

AFLOOP: de Commissie Gelijke Behandeling oordeelde negatief voor de
vrouw, zij was van oordeel dat er van onderscheid geen sprake was

Jaarverslag 1984 no. 6, 1985 no. 35

Volledige tekst

OVERWEGENDE OVER HET VERLOOP VAN DE PROCEDURE:

Naar aanleiding van het vonnis van 30 mei 1985 heeft een comparitie van
partijen plaatsgevonden. Het proces-verbaal van de comparitie bevindt zich
bij de stukken. De partijen hebben daarna ieder nog een conclusie genomen en
vervolgens de processtukken overgelegd en vonnis gevraagd. De inhoud van die
stukken geldt als hier ingevoegd

OVERWEGENDE TEN AANZIEN VAN HET RECHT:

1. De rechtbank neemt hier over wat in het tussenvonnis is overwogen en
beslist

2. In dat tussenvonnis is al geoordeeld dat de Stichting, door mevrouw
de Haan na haar sollicitatie in januari 1984 niet aan te stellen als
sociaal-cultureel werkster (althans de sollicitatiecommissie, door mevrouw de
Haan niet op de voordracht te plaatsen) artikel 1637ij BW heeft overtreden.
Het gaat er nu om uit te maken of deze overtreding, gezien de omstandigheden
van het geval, gerechtvaardigd was

3. Mevrouw de Haan beroept zich erop dat de Stichting niet genoodzaakt
was haar af te wijzen, omdat al in het tweede sollicitatiegesprek, op 6
februari 1984, duidelijk werd dat er een oplossing voorhanden was voor haar
tijdelijke afwezigheid voor en na haar bevalling: mevrouw de Haan zou vier
weken full-time kunnen werken, daarna mevrouw Suttdorp full-time en met ingang
van 4 juni 1984 mevrouw de Haan en mevrouw Suttdorp allebei half-time

4. De rechtbank is van oordeel dat, ook indien de aangedragen oplossing
op 6 februari al zo gedetailleerd is besproken als mevrouw de Haan stelt (de
Stichting ontkent dat), van de Stichting, gezien de overige omstandigheden,
niet gevergd kon worden dat zij op het bedoelde voorstel van mevrouw de Haan
en mevrouw Suttdorp inging

5. Die overige omstandigheden zijn de volgende

Het ging hier om een vacature die, door ziekte, al lange tijd bestond en
tot dan toe niet opgevuld kon worden. De Stichting had er groot belang bij
dat, nu de zieke werknemer in de WAO was gekomen, de vacature op korte
termijn werd bezet door een full-time of twee part-time daadwerkelijk
beschikbare functionarissen. Dat de Stichting werkelijk “omhoog” zat, blijkt
uit het feit dat mevrouw Suttdorp al op 16 februari bij de Stichting aan het
werk is gegaan, hoewel tegelijk nog in dienst bij haar vorige werkgever, en
dat de andere part-timer al heeft bijgesprongen voor hij formeel op 1 april
1984 in dienst kwam. Verder is van belang dat het hier ging om een
noodzakelijkerwijs tijdelijke aanstelling (om redenen in het tussenvonnis
uiteengezet waarbij verlening mogelijk maar beslist niet zeker was

6. Het is begrijpelijk en te rechtvaardigen dat de Stichting in die
situatie ervan heeft afgezien het voorstel van mevrouw de Haan en mevrouw
Suttdorp uit te werken en de verschillende opvolgende tijdelijke
dienstverbanden met elk van hen te sluiten

De Stichting heeft ervoor gekozen en mocht onder de hier weergegeven
omstandigheden ervoor kiezen, mevrouw Suttdorp en de sollicitant die als
derde geschikte kandidaat uit de eerste gespreksronde was gekomen, ieder
half-time aan te stellen en mevrouw de Haan af te wijzen (het is zo gegaan
dat de sollicitatiecommissie op advies van het bestuur ervan afgezien heeft
mevrouw de Haan op de voordracht te plaatsen)

7. Het bovenstaande leidt tot de conclusie dat de Stichting niet
onrechtmatig heeft gehandeld jegens mevrouw de Haan. De vordering van mevrouw
de Haan, waaraan de gestelde onrechtmatigheid grondslag wordt gelegd en waar
aan geen andere grondslag aan te geven is, moet daarom worden afgewezen

8. mevrouw de Haan moet als de in het ongelijk gestelde partij worden
veroordeeld in de kosten van de procedure

RECHTDOENDE:

1.Wijst de vordering af

Veroordeelt partij Haan in de kosten van de procedure, aan de zijde van
par tij Stichting Samenlevingsopbouw tot heden begroot op ƒ 300,- aan
griffierecht en ƒ 1. 820,- aan salaris

Rechters

Mr. J.A. van den Ijssel, voorzitter, drs. M.J.M. van Randwijck-van dePoll

Instantie: Commissie Gelijke Behandeling, 31 oktober 1984

Instantie

Commissie Gelijke Behandeling

Samenvatting


Verwijzing naar zwangerschap is onmiddellijk, direkt onderscheid. Het
niet aannemen van een vrouw omdat zij zwanger is, is in strijd met de wet
Gelijke Behandeling. In dit geval was de beperkte inzetbaarheid
hoofdargument. Dat is indirekt onderscheid. Dat is alleen geoorloofd als
er een objektieve rechtvaardigingsgrond is. In casu is deze aanwezig door
de omstandigheden van het geval. Het betrof een vacature voor een jaar

Volledige tekst

Rechters

Mr. J.A. van den IJssel, drs. M.J.M. van Randwijck-van de Poll

Instantie: President Rechtbank ‘s-Gravenhage, 25 oktober 1984

Instantie

President Rechtbank ‘s-Gravenhage

Samenvatting


De Ombudsvrouw spande een kort geding aan tegen de Staat n.a.v. een
werkgelegenheidsplan Onderwijs waarin banen werden opengesteld voor mensen met
een WWV of RWW uitkering. Deze bepaling is indirect discriminerend voor
vrouwen, daar de WWV gehuwde vrouwen die geen kostwinner zijn uitsloot en
bovendien omdat gehuwde en samenwonende, niet-kostwinner zijnde vrouwen ook
niet in aanmerking komen voor RWW. Het kort geding werd gewonnen

BESLISSING RECHTENVROUW: garant voor de kosten van het kort geding omdat
het hier gaat om een maatregel die de toegang tot de arbeidsmarkt voor vrouwen
verslechterde

AFLOOP: De Staat ging in hoger beroep. Rechtenvrouw stond ook garant
in deze procedure. Vervolgens werd het hoger beroep door de Staat weer
ingetrokken

Jaarverslag 1984 no. 12, 1985 no. 36

Volledige tekst

1. De bestreden maatregel en de uitvoering daarvan. De Minister van
Onderwijs en Wetenschappen heeft in juni 1984 aan de daarvoor in aanmerking
komende onderwijsinstellingen een circulaire doen toekomen betreffende de
maatregel Werkgelegenheidsprojecten Onderwijs (WPO)

Inhoud en doel van die maatregel worden in de inleiding van de
circulaire als volgt samengevat:

“Evenals in 1983 heeft het kabinet ten aanzien van het
overheidspersoneel besloten dit jaar geen prijscompensatie uit te betalen.
In ruil daarvoor zijn aan het overheidspersoneel twee extra vrije dagen
toegekend. Het deel van de prijscompensatie dat beschikbaar is voor
herbezettingsdoeleinden heeft voor de onderwijssector geresulteerd in vier
maatregelen die alle ten doel hebben werkgelegenheid in het onderwijs te
behouden dan wel te verbeteren. Een hiervan is de maatregel
Werkgelegenheidsprojecten Onderwijs (WPO)

De Werkgelegenheidsprojecten (WPO) kunnen worden gefinancierd uit de
herbezettingsgelden

Daarnaast zijn uit de rijksbegroting middelen beschikbaar gesteld. Bij
de bepaling van de omvang daarvan is rekening gehouden met de te verwachten
besparingen op de uitkeringsgelden. Zij hebben een duur van maximaal twee
jaar, uiterlijk tot 1 augustus 1986. Na 1 augustus 1986 zullen
herbezettingsgelden opnieuw ter beschikking komen voor een meer definitieve
vorm van herbezetting die dan naar verwachting wenselijk is in verband met
een nagestreefde algemene arbeidsduurverkorting. Deze projecten hebben in
het bijzonder tot doel de startkans van jonger onderwijspersoneel dat (reeds
geruime tijd) werkloos is, te verbeteren. Naar verwachting zullen degenen die
op de tijdelijke extra arbeidsplaatsen worden benoemd als gevolg van de op
deze wijze geboden verhoogde startkans op gewone formatieplaatsen kunnen
worden benoemd die in de periode 1985-1986 zullen vrijkomen als gevolg van
natuurlijke verloop onder het zittend personeel

Met de voor de WPO beschikbare gelden worden tijdelijk arbeidsplaatsen
gecreeerd op scholen voor kleuteronderwijs, gewoon lager onderwijs (vanaf 1
augustus 1985 scholen voor basisonderwijs), buitengewoon onderwijs (vanaf 1
augustus 1985 speciaal en voortgezet speciaal onderwijs), voortgezet
onderwijs en hoger beroepsonderwijs, alsmede op verzorgingsinstellingen,
organen van het leerlingwezen en vormingsinstituten. De tijdelijke
arbeidsplaatsen worden op aanvraag voor tenminste 1 schooljaar en ten hoogste
2 schooljaren toegekend en komen naast de reguliere formatie

Deze arbeidsplaatsen zijn bestemd voor het oplossen van tijdelijke
knelpunten – d.w.z. waarvoor de reguliere formatie geacht wordt onvoldoende
soelaas te bieden – die zich in de genoemde onderwijssoorten voordoen. Het
is dus niet de bedoeling dat de reguliere formatie (voor 1 of 2 jaar) wordt
verruimd

Het ministerie stelt in overleg met de personeelsorganisatie per
onderwijssoort vast welke arbeidsplaatsen kunnen worden toegekend. In totaal
zijn beschikbaar voor het schooljaar 1984/1985 ca. 8400 en voor het
schooljaar 1985/1986 ca. 8000 arbeidsplaatsen, waarop uitsluitend werklozen
dan wel personeelsleden die met ingang van 1 augustus 1984 wegens terugloop
van het aantal leerlingen worden ontslagen (zowel onderwijsgevend als voor
wat betreft het voortgezet onderwijs niet-onderwijsgevend personeel) kunnen
worden benoemd die aanspraak hebben op een werkloosheidsuitkering (hetzij een
ontslaguitkering ten laste van het department, hetzij een WWV-uitkering,
hetzij een RWW-uitkering, zie punt 4). Deze tijdelijke extra arbeidsplaatsen
zijn in beginsel bedoeld voor personen van 32 jaar of jonger (zie punt 4,
onder a) .”

De aanvraagtermijn voor arbeidsplaatsen sloot op 1 september 1984, die
voor voorrangs- en voorkeursbehandeling op 7 september 1984. Toekenning van
de extra-arbeidsplaatsen zou geschieden voor 15 september 1984, doch is door
gedaagde opgeschort tot de dag van uitspraak van dit vonnis

2. De vordering, de gronden daarvan en het verweer

Eiseres vordert primair dat aan gedaagde wordt bevolen om de
maatregel-WPO binnen een bij het vonnis te bepalen termijn zodanig te
wijzigen dat hij in overeenstemming komt met:

– artikel 1 van de Wet Gelijke Behandeling van Mannen en Vrouwen in de
Burgerlijke Openbare Dienst;

– artikel 1637ij van het Burgerlijk Wetboek;

– artikel 3 van de Wet Gelijke Behandeling van Mannen en Vrouwen;

en dat aan gedaagde wordt verboden de maatregel uit te voeren gedurende
die termijn

Subsidiair vordert eiseres dat aan gedaagde wordt verboden tot (verdere)
uitvoering van de maatregel-WPO over te gaan

De grondslag van deze vorderingen is de stelling dat uitvoering van de
maatregel-WPO, zoals die thans luidt, onrechtmatig is wegens strijd met
genoemde wetsartikelen

Eiseres heeft die stelling als volgt toegelicht

– Een van de voorwaarden, waaraan een werkloze moet voldoen wil een
arbeidsplaats in het kader van de maatregel-WPO worden toegekend is dat de
werkloze in het bezit moet zijn van of recht moet hebben op een uitkering
terzake van ontslag dan wel werkloosheid, dus van een wachtgeld ten laste van
het departement dan wel een uitkering op grond van de Rijksgroepsregeling
werkloze werknemers (RWW) dan wel een uitkering op grond van de Wet
Werkloosheidsvoorziening (WWV)

– Voor deze beide uitkeringen komen gehuwde vrouwen-niet kostwinners
niet, maar gehuwde mannen-niet kostwinners wel in aanmerking

– Het gevolg is directe discriminatie bij de toegang tot het
arbeidsproces: voor wat betreft de werklozen-niet wachtgelders staat de
toegang tot arbeidsplaatsen in het kader van de WPO open voor gehuwde mannen
-niet kostwinners doch niet voor vrouwen-niet kostwinners

– Toepassing van het kostwinnerscriterium leidt bovendien tot indirecte
discriminatie; er zijn immers nog steeds veel meer mannen kostwinner dan
vrouwen

– Voorzover de Rijksoverheid zelf optreedt als werkgever handelt zij
ingevolge het voorgaande rechtstreeks in strijd met genoemde wetsartikelen
bij de uitvoering van de maatregel-WPO, en derhalve onrechtmatig

– Voorzover de Rijksoverheid niet zelf optreedt als werkgever brengt zij
de respectievelijke werkgevers (gemeenten, particuliere
onderwijsinstellingen, vormingswerkinstituten enzovoort) via de
subsidievoorwaarden in een positie, waarin zij slechts met inachtneming van
met genoemde wetsartikelen strijdige voorwaarden tot benoeming in het kader
van de maatregel-WPO kunnen overgaan, hetgeen al even onrechtmatig is

Gedaagde heeft niet weersproken dat de uitvoering van de maatregel-WPO,
zoals die thans luidt, in botsing komt met bovenbedoelde wetsartikelen. Hij
heeft echter gesteld dat de gevorderde voorzieningen desondanks niet voor
toewijzing in aanmerking komen

Gedaagde heeft deze stelling in de eerste plaats onderbouwd met het
betoog dat eiseres de doeleinden die zij nastreeft – het werken van vrouwen
mogelijk te maken onder voorwaarden die de werkende vrouwen gelijk doen zijn
aan de werkende mannen – niet kan bereiken met de door haar thans gevraagde
voorzieningen en derhalve bij gebrek aan belang niet ontvankelijk is in haar
vorderingen

Dat betoog is als volgt opgebouwd:

– De maatregel-WPO houdt in dat degenen, die tussen 1 augustus 1984 en 1
januari 1985 ontslagen zijn of worden, een voorrangsbehandeling krijgen bij
het toewijzen van WPO-arbeidsplaatsen. Aangezien het hier personen betreft,
die op zijn vroegst per 1 augustus 1984 zijn ontslagen, gaat het hier
uitsluitend om personen die een wachtgelduitkering van het departement
ontvangen. In het kader van deze voorrangsbehandeling zijn in augustus 1984
reeds 2.300 arbeidsplaatsen toegewezen, waarvan ongeveer 1.150 aan vrouwen.
Resteren dus nog 8.400 – 2.300 = 6.100 toe te wijzen arbeidsplaatsen voor het
schooljaar 1984/1985

– Toewijzing van de primaire voorziening zou betekenen dat de voorwaarde
betreffende de RWW/WWV-uitkering niet meer zou mogen worden gehanteerd. Het
wegvallen van dit “inverdien-element” zou echter betekenen dat van het voor
de maatregel beschikbare budget tenminste ƒ 135,7 miljoen oftewel 25,1% zou
wegvallen. Dat zou een verlies van 2.700 arbeidsplaatsen betekenen, zodat
thans niet nog 6.100 arbeidsplaatsen, doch nog slechts 3.400 arbeidsplaatsen
in het kader van de WPO voor het jaar 1984/1985 zouden kunnen worden
toegekend. En dat terwijl er thans nog ongeveer 8.000 aanvragen resteren

– Aangezien in het onderwijs sprake is van ongeveer evenveel werkloze
mannen als vrouwen, brengt het voorgaande mee dat toewijzing van de primaire
vordering de situatie voor de werkende vrouw in het onderwijs er niet beter
en in vele gevallen zelfs slechter op maakt

– Toewijzing van de subsidiaire vordering zou voor de werkende vrouwen
in het onderwijs tot een nog veel nadeliger resultaat leiden. Alsdan zouden
immers voor het huidige schooljaar 8.400 arbeidsplaatsen in hun geheel
verloren gaan

Gedaagde heeft ter ondersteuning van bovengenoemde stelling voorts nog
aangevoerd dat hij bij toewijzing van de gevraagde voorzieningen gedwongen
zou worden eenzijdig een inmiddels op 17 september 1984 met de vakcentrales
bereikt akkoord over de toewijzing van de nog resterende 6.100
WPO-arbeidsplaatsen te doorbreken

3. Beoordeling van de ontvankelijkheid van eiseres

3.1 Blijkens artikel 2, aanhef en onder c, van haar statuten heeft
eiseres onder meer tot doel het steunen van acties die er op gericht zijn het
werken van vrouwen mogelijk te maken, onder voorwaarden die de werkende vrouw
gelijk doen zijn aan de werkende man. Ter zitting heeft eiseres voorts
onweersproken gesteld dat zij in het raam van dit statutaire doel feitelijke
activiteiten ontplooit, die er onder meer op gericht zijn:

a. de toegang voor vrouwen tot de arbeidsmarkt groter te maken;

b. die toegang gelijk te doen zijn aan die van de man

3.2 De vorderingen van eiseres passen duidelijk in het kader van het
onder b genoemde doel. Daarmee is het belang van eiseres bij die vorderingen
gegeven. Dat belang valt niet weg doordat bij toewijzing van de primaire
vordering het risico bestaat dat het totaal van de aan vrouwen toewijsbare
WPO-plaatsen kleiner wordt dan thans het geval is en daarmee afbreuk wordt
gedaan aan het sub a genoemde doel

Bedoeld belang valt zelfs niet weg doordat bij toewijzing de subsidiaire
vordering de zekerheid bestaat dat alle aan vrouwen toewijsbare WPO-plaatsen
zouden verdwijnen

Het is immers niet onverdedigbaar dat toewijzing van de vorderingen
ondanks die op de onderhavige onderwijsdeelmarkt gebrachte offers de
verwezenlijking van beide doeleinden op de totale arbeidsmarkt dichterbij
brengt

3.3 Nu ook overigens geen omstandigheden zijn gesteld, die tot een
andere conclusie zouden moeten leiden, moet eiseres ontvankelijk worden
geacht in haar vorderingen

4. Beoordeling van de vorderingen

4.1 Door eiseres is gesteld en door gedaagde is niet betwist dat de
maatregel-WPO niet kan worden uitgevoerd zonder dat het bevoegd gezag de
gehuwde vrouw-niet kostwinner discrimineert en aldus handelt in strijd met
een of meer van de hierboven onder 2 genoemde wetsbepalingen

Daarmee staat de onrechtmatigheid van die uitvoering in dit geding vast

4.2 Toch kan de primaire vordering niet ongewijzigd worden toegewezen.
Er zijn immers meerdere mogelijkheden om door eiseres gewraakte discriminatie
op te heffen. Een daarvan is het laten vallen van het kostwinnerscriterium
voor gehuwde vrouwen in de regelingen van de WWV en RWW ter uitvoering van de
EG-richtlijn van 19 december 1978 betreffende de geleidelijke
tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en
vrouwen op het gebied van de sociale zekerheid

Een andere is de intrekking van de maatregel-WPO

Alleen al omdat elk van die mogelijkheden zijn eigen budgettaire
gevolgen heeft behoort gedaagde de vrijheid te behouden om daaruit een keuze
te maken

4.3 Om dezelfde reden kan ook de subsidiaire vordering niet zonder meer
worden toegewezen

4.4 Er is echter wel plaats voor een voorziening in dier voege dat de
maatregel-WPO niet verder mag worden uitgevoerd zolang die maatregel
meebrengt dat de toegang tot de WPO-arbeidsplaatsen is geblokkeerd voor
gehuwde en samenwonende (bijstand-) vrouwen, die geen departementaal-wachtgeld
genieten, die geen kostwinner zijn en die voldoen aan de in de maatregel onder
4 b tot en met d genoemde randvoorwaarden. Daarbij is in aanmerking genomen
dat de tot dusverre aan de maatregel gegeven uitvoering naar de niet
weersproken mening van gedaagde niet in strijd is gekomen met de hierboven
bedoelde wetsartikelen

4.5 Aan zulks een voorziening staat niet in de weg dat gedaagde bij het
totstandbrengen van een maatregel als die van de WPO gehouden is tot overleg
met de centrales

Niets let gedaagde immers om, gegeven de uitkomst van de in dit geding
gevorderde rechtmatigheidstoetsing, het overleg met de centrales over de
verdere uitvoering van de WPO-maatregel te heropenen

4.6 De conclusie is dat de primaire vordering van eiseres behoort te
worden toegewezen in voege als na te melden en dat gedaagde als de in het
ongelijk gestelde partij moet worden veroordeeld in de kosten van dit geding

5. Beslissingen

De President verbiedt gedaagde de maatregel Werkgelegenheidsprojecten
(WPO) verder uit te voeren zolang de in die maatregel bedoelde
arbeidsplaatsen niet kunnen worden toegekend aan gehuwde vrouwen:

– die op de datum van ingang van de benoeming niet in het genot zijn van
of recht hebben op een wachtgeld of op een lange of korte uitkering van het
departement van Onderwijs en Wetenschappen;

– die niet in aanmerking komen voor een uitkering WWV of RWW omdat zij
geen kostwinner zijn in de zin van die regelingen;

– en die voldoen aan de randvoorwaarden, die in maatregel zijn genoemd
onder 4 b, c en d

Verklaart dit vonnis tot zover uitvoerbaar bij voorraad

Wijst af hetgeen meer of anders is gevorderd

Veroordeelt gedaagde om aan de griffier van deze rechtbank te betalen de
kosten van dit geding, die aan de zijde van eiseres tot op heden worden
begroot op ƒ 1.301.25

Rechters

Mr. J.J. R. Bakker

Instantie: Gerechtshof Amsterdam, 25 oktober 1984

Instantie

Gerechtshof Amsterdam

Samenvatting


Vrouw eist in kort geding dat haar aanrander verboden wordt zich in
bepaalde straten te begeven

Beslissing Rechtenvrouw: het is in het belang van vrouwen dat zij ook de
feitelijke bescherming van het civiele recht kunnen inroepen bij
tekortschieten van het strafrecht

Afloop: het kort geding werd gewonnen; het hoger beroep aangespannen
door de tegenpartij werd door de vrouw verloren. Zij ging in cassatie bij
de HR en won: van de aanrander kan worden geeist dat hij actief moeite doet om
uit de buurt van zijn slachtoffer te blijven. De zaak werd terugverwezen
naar het Hof Den Haag, dat in overeenstemming met het arrest van de HR
besliste

Jaarverslag 1984 no.8, 1985 no.20, 1986 no. 44, 1987 no.23

Volledige tekst

OVERWEGENDE TEN AANZIEN VAN DE FEITEN:

Van genoemd vonnis is appellant bij exploit van 26 juli 1984 onder
uitvoering van drie grieven in hoger beroep gekomen met dagvaarding van
geintimeerde voor dit Hof teneinde te horen concluderen dat het Hof bij
arrest uitvoerbaar bij voorraad dat vonnis zal vernietigen en, opnieuw
rechtdoende: de sub A in de inleidende dagvaarding gevraagde voorziening zal
weigeren, althans slechts zal toewijzen in dier voege dat het verbod geen
betrekking heeft op het bovengenoemde oostelijke trottoir-gedeelte van de
Weesperstraat tussen het Hortusplantsoen en de Nieuwe Keizersgracht;

de sub B in de inleidende dagvaarding gevraagde voorziening zal
weigeren, althans slechts zal toewijzen in dier voege dat het verbod voor wat
betreft de ochtenduren wordt gegeven van 9.00 uur of enig vroeger tijdstip
tot 10.00 uur;

de kosten van de eerste aanleg, ook bij handhaving van de veroordelingen
als gegeven sub 1 tot en met 4 in het bestreden vonnis, zal compenseren in
dier voege dat iedere partij de eigen kosten draagt, althans de kosten zal
brengen ten laste van de Staat;

kosten rechtens

Overeenkomstig de appeldagvaarding concludeerde bij vervolgens voor
grieven:

Geintimeerde heeft daarop bij memorie van antwoord, onder overlegging
van enige producties, de grieven bestreden en geconcludeerd tot “afwijzing
c.q. niet-ontvankelijkverklaring van appellant en tot veroordeling van
appellant bij arrest tot betaling van de kosten van beide instanties”

Partijen hebben hierna hun standpunten nader mondeling doen toelichten
door hun procureurs aan de hand van nadien overgelegde pleitnotities

Tenslotte hebben partijen de stukken van het geding in beide instanties,
waarvan de inhoud als hier overgenomen geldt, aan het Hof overgelegd voor het
wijzen van arrest

OVERWEGENDE TEN AANZIEN VAN HET RECHT:

1. De grieven luiden:

I. Ten onrechte heeft de President appellant het verbod, als
geformuleerd onder 1 in het dictum van het bestreden vonnis opgelegd op basis
van de daaraan ten grondslag gelegde rechtsoverwegingen 4, 6, 7, 8 en 10

II. Ten onrechte heeft de President hem tot verbod als geformuleerd
onder 2 in het dictum van het vonnis opgelegd, op basis van de daaraan ten
grondslag gelegde rechtsoverwegingen 4, 7, 9, en 10

III. Ten onrechte heeft de President appellant in de kosten ten bedrage
van ƒ 598,75 veroordeeld

2. De eerste drie rechtsoverwegingen van het vonnis zijn hoger in beroep
niet bestreden zodat het Hof van de daarin vermelde feiten en omstandigheden
bij de beoordeling van het appel zal uitgaan

3. Weliswaar vordert appellant in hoger beroep onder meer afwijzing van
de door geintimeerde in de inleidende dagvaarding sub B gevraagde voorziening
– id est betaling door appellant aan haar van een voorschot op geleden
immateriele schade -, doch blijkens de verdere formulering van dit deel van
het petitum en van de grieven bedoelt appellant – en daarvan is geintimeerde
blijkens haar verweer ook uitgegaan – afwijzing van het in prima bij
vermeerdering van eis gevraagde “parkverbod”

Het Hof zal het petitum aldus opvatten

4. Appellant bestrijdt niet in enige grief de tegen hem uitgesproken
veroordeling als geformuleerd onder 4 in het dictum van het vonnis a quo
zodat hij, nu hij van het gehele vonnis in hoger beroep gekomen is, in
zoverre niet-ontvankelijk in zijn appel verklaard moet worden

5. De eerste twee grieven lenen zich voor gezamenlijke behandeling

6. Het Hof stelt voorop dat appellant het rechtens te respecteren belang
heeft onder zo min mogelijk vrijheidsbeperkende maatregelen te leven

Op het hem onder andere op grond van verdragsbepalingen toekomend recht
op persoonlijke vrijheid, waaronder begrepen het recht op vrije verplaatsing,
is een beperking slechts dan gerechtvaardigd indien hij van dat recht gebruik
zou maken of zou dreigen te maken om anderen in overeenkomstige of andere
rechten aan te tasten

7. De enkele omstandigheid dat appellant op 17 november 1983 op ernstige
wijze onrechtmatige jegens geintimeerde gehandeld heeft, rechtvaardigt op
zich niet om de evenbedoelde aan appellant toekomende rechten te beperken op
de wijze zoals in dit geding door middel van een “straatverbod” en een
“parkverbod” gevorderd wordt

8. Voor het opleggen van een dergelijke beperking is nodig, zoals
appellant terecht in de toelichting op de eerste grief stelt, dat er een
reele dreiging van toekomstig onrechtmatig handelen van de kant van appellant
jegens geintimeerde aannemelijk is en dat ter kering van deze dreiging het
gevorderde verbod nodig is

9. Hierbij is in de eerste plaats te denken aan de mogelijkheid van
herhaling van een aanranding zoals die op 17 november 1983 plaatsvond of van
een soortgelijk feit

Appellant betwist deze mogelijkheid

Uit hetgeen door beide partijen wordt aangehaald uit het (niet aan het
Hof overgelegde) rapport van Drs. A.T.M. Besamusca-Ekelschot – opgemaakt in
de strafzaak tegen appellant – en hetgeen deze deskundige ter terechtzitting
van de Strafrechter heeft opgemerkt blijkt, dat zij weliswaar verklaard heeft
dat, als appellant zou recidiveren, een ernstige vorm van acting-out gedrag
waarschijnlijk is, maar dat zij niet kan aangeven of recidive is te verwachten
is

Andere gegevens waaruit de aannemelijkheid van recidive zou volgen, zijn
in dit geding niet genoegzaam naar voren gekomen. Het Hof acht dan ook niet
voldoende aannemelijk geworden dat appellant, hoewel hij van meerdere
aanrandingen beschuldigd wordt, zich opnieuw aan soortgelijke handelingen zal
schuldig maken en al zeker niet – zulks is overigens zelfs niet gesteld – dat
hij zich daaraan nu juist ten opzichte van geintimeerde zal schuldig maken

10. Geintimeerde heeft gesteld dat zij als gevolg van de gepleegde
aanranding zeer ernstig van streek geraakt is, dat zij lange tijd niet in
haar woning durfde toeven, dat zij slapeloze nachten had, dat zij haar hond
niet durfde uitlaten en niet meer naar haar bakker durfde gaan

Zij leeft in een continue vrees dat zij appellant zal tegenkomen en dat
deze haar opnieuw zal bedreigen en/of aanranden. Een mogelijke ontmoeting
met appellant beschouwt zij als ingrijpend en bedreigend; zij is daartegen
niet opgewassen, ook al zou appellant haar niets doen

11. Deze stellingen zijn niet weersproken en volstrekt aannemelijk

12. Appellant zou dan ook, naar ’s Hofs oordeel, onrechtmatig handelen
indien hij de gevoelens van geintimeerde niet zou willen ontzien door zich
welbewust zo te gedragen dat de nog steeds aanwezige traumatische gevolgen
van het gebeuren voor geintimeerde scherper en/of langduriger worden

Daarvan zou sprake zijn indien appellant er op uit zou zijn geintimeerde
te ontmoeten en haar aan een confrontatie met hem bloot te stellen (ook
zonder dat daarbij van enige verdere bedreiging of zelfs maar contact sprake
zou zijn), bijvoorbeeld door met dat doel vaak en/of zonder noodzaak te komen
in de omgeving waar zij woont of waar hij haar anderszins aanwezig vermoedt

Ook in een dergelijk geval zou dus voor het opleggen van verboden als in
dit geding gevorderd grond aanwezig kunnen zijn

13. Niet aannemelijk is echter geworden – en zelfs niet gesteld is – dat
deze situatie zich voordoet

14. De enkele omstandigheid dat appellant niet iedere mogelijkheid
uitsluit dat partijen elkaar tegenkomen en dat aldus de onder 10 bedoelde
gevoelens verscherpt worden, brengt nog niet mee dat appellant onrechtmatig
jegens geintimeerde handelt en dat hij van de hem toekomende bewegingsvrijheid
een onrechtmatig gebruik maakt. Daarin kan derhalve geen rechtvaardiging
liggen voor het opleggen van de gevraagde verboden, hoezeer men ook oog kan
hebben voor de wens van geintimeerde om zo min mogelijk risico te lopen
appellant nog ooit te ontmoeten

15. Uit het vorenstaande vloeit voort dat deze grieven slagen, dat het
vonnis voorzover aan ’s Hofs oordeel onderworpen niet in stand kan blijven en
dat de gevraagde voorzieningen alsnog geweigerd moeten worden

Bij behandeling van de overige in de grieven naar voren gebrachte punten
– met name of geintimeerde belang heeft bij de gevraagde voorzieningen gelet
op de aan appellant opgelegde schorsingsvoorwaarden – heeft appellant geen
belang meer

16. Ook de derde grief slaagt

Nu de gevraagde voorzieningen met betrekking tot het “voorschot” in
stand blijft, zal het Hof de kosten van de eerste instantie compenseren in
voege als na te melden

Geintimeerde dient verwezen te worden in de op het hoger beroep gevallen
kosten

RECHTDOENDE:

Verklaart appellant niet-ontvankelijk in zijn hoger beroep wat betreft
de in het dictum van het beroepen vonnis sub 4 geformuleerde, uitvoerbaar bij
voorraad verklaarde veroordeling

Vernietigt het vonnis voor al het overige

En in zoverre opnieuw rechtdoende:

Weigert alsnog de gevraagde voorzieningen. Verklaart dit arrest tot
zover uitvoerbaar bij voorraad. Compenseert de op het geding in eerste
aanleg gevallen kosten, des, dat iedere partij de eigen kosten draagt;

Verwijst geintimeerde in de op het hoger beroep gevallen kosten, deze
tot op heden aan de zijde van appellant begroot op ƒ 1.000,–

Rechters

Mrs. Cornelissen, vice-president, Willems en Haandrikman, raadsheren

Instantie: Kommissie van Geschillen ex artikel, 15 oktober 1984

Instantie

Kommissie van Geschillen ex artikel

Samenvatting


Wijkverpleegster werkte op basis van een afroepcontract. Dit contract
werd na enige tijd zodanig gewijzigd dat zij op vaste dagen ging werken.
Nog een jaar later werd haar een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd
aangeboden. Zij zou wel een applicatiecursus moeten volgen. Dat wilde
zij niet. Hierop vroeg de werkgever een ontslagvergunning aan.
Tegelijkertijd riep hij de wijkverpleegster niet meer op om te werken

BESLISSING RECHTENVROUW: juist vrouwen werken veelal op basis van een
afroepcontract. De wijkverpleegster kon de applicatiecursus niet volgen
wegens haar gezinssituatie. AFLOOP: een commissie van geschillen
(uitvloeisel van de geldende CAO) besliste dat het inderdaad ging om een
afroepcontract. Van verder procederen werd afgezien

Jaarverslag 1985 no. 2, 1986 no. 35

Volledige tekst

De mondelinge behandeling van het geschil door de Kommissie heeft
plaatsgevonden op 24 september 1984 ten kantore van de Stichting SAW,
Haarlemmerstraat 133 te Leiden

Verzoekster was ter zitting in persoon aanwezig

Namens verweerster was ter zitting aanwezig de heer K.A.M. Duyvelaar,
(sekretaris) en mevrouw E.J.H.M. Rutten (hoofdwijkverpleegkundige)

I Karakter van de uitspraak

Partijen zijn niet overeengekomen de uitspraken van de Commissie als
bindend advies te aanvaarden

II Inhoud van het geschil

1a. Bij verzoekschrift d.d. 1 juli 1984 wordt de Kommissie verzocht uit
te spreken dat verweerster ten onrechte toestemming aan de direkteur van het
Gewestelijk Arbeidsbureau te Zoetermeer heeft gevraagd teneinde de
arbeidsovereenkomst te kunnen beeindigen

b. Ter ondersteuning van haar verzoek wijst verzoekster op het volgende.
Verzoekster is gedurende ca. 2,5 jaar werkzaam bij de Kruisvereniging
Zoetermeer. Tot 1 januari 1983 was zij werkzaam als ‘op afroep beschikbare
reserve- en invalkracht’

Per evenvermelde datum is naar het oordeel van verzoekster wijziging
aangebracht in de arbeidsovereenkomst, in die zin dat voortaan op vaste dagen
wordt gewerkt en dat tevens sprake is van een vast aantal uren per week (16
uur per week; 40% van een volledig dienstverband)

c. Begin 1984 heeft verweerster voorgesteld dat verzoekster in het
vervolg gedurende 32 uur per week werkzaam zou zijn als wijkziekenverzorgende
in vast dienstverband, onder de voorwaarde dat verzoekster de zogenoemde
applikatiekursus zou gaan volgen

Verzoekster heeft dit voorstel moeten afwijzen, omdat haar
gezinsomstandigheden niet toelaten dat zij op dat moment, dan wel op korte
termijn de kursus zou kunnen volgen

d. Verzoekster heeft de Kruisvereniging medegedeeld dat zij haar arbeid
op basis van de huidige overeenkomst – gegarandeerd 40% van een volledig
dienstverband – wenst te blijven verrichten. Hoewel kontinuering voor deze
situatie voor verweerster geen nadelige gevolgen heeft, wenst verweerster de
arbeidsovereenkomst thans te beeindigen

2a. Verweerster kan zich niet verenigen met het standpunt van
verzoekster. De per 17 met 1982 tussen partijen gesloten arbeidsovereenkomst
bepaalt dat verzoekster op tijdelijke basis arbeid zal verrichten

De strekking en inhoud van deze overeenkomst is duidelijk. Per 1
januari 1983 is afgesproken dat verzoekster, zolang de personeelsbezetting
daartoe aanleiding zou geven, gemiddeld 15 uur per week werkzaamheden zou
verrichten. Het karakter van de oorspronkelijk afgesproken overeenkomst is
hierdoor niet wezenlijk aangetast. Er is derhalve geen sprake van een
‘garantieregeling’

b. Een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd kon om diverse redenen
niet worden aangegaan: deze redenen – het ontbreken van een vakature op dat
moment, het niet kunnen voldoen aan de voorwaarde dat een applikatiekursus
diende te worden gevolgd, alsmede de door de inspektie op de Volksgezondheid
gestelde eis dat een vast dienstverband tenminste 20 uur per week omvat –
verhinderden een omzetting van het dienstverband op oproepbasis in een
dienstverband voor onbepaalde tijd. Verzoekster is hier destijds op gewezen

c. Per 1 januari 1984 is wederom nagegaan of de arbeidsovereenkomst op
oproepbasis kan worden omgezet in een overeenkomst voor onbepaalde tijd.
Daar verzoekster niet op korte termijn de applikatiekursus kan gaan volgen,
behoort een vast dienstverband (van tenminste 20 uur per week) nog steeds
niet tot de mogelijkheden

d.Verweerster heeft verzoekster tenslotte voorgesteld als oproepkracht
in dienst te blijven, waarbij echter geen minimum aantal uren kan worden
gegarandeerd. Verzoekster heeft dit aanbod afgewezen, zodat verweerster is
genoodzaakt de arbeidsovereenkomst te doen beeindigen

Partijen zijn ter zitting in de gelegenheid gesteld hun standpunt nader
toe te lichten, van welke gelegenheid gebruik is gemaakt

III De Kommissie stelt voor de behandeling van het geschil het volgende
als niet (voldoende) betwist vast

1. Verzoekster is per 17 mei 1982 in dienst getreden bij de
Kruisvereniging Zoetermeer in de funktie van (niet volledig bevoegde)
ziekenverzorgende op tijdelijke basis (‘op oproep beschikbare reserve- en
invalkracht’)

2. In verband met het ontstaan van vakantie uren door wijzigingen in de
personeelsbezetting, alsmede in verband met een stijgende behoefte aan
zorgverlening, is het zo dat verzoekster per 1 januari 1983 in de regel 15 a
16 uur per week arbeid verricht. De werkzaamheden worden op vaste dagen
verricht

3. Het aanbieden van een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd is
slechts mogelijk indien verzoekster bereid is binnen een redelijke termijn de
applikatiekursus te volgen, alsmede tenminste 20 uur per week werkzaam zal
zijn

4. Verweerster heeft middels schrijven d.d. 1 juli 1984 de direkteur van
het GAB Zoetermeer om toestemming voor beeindiging van de arbeidsovereenkomst
verzocht

5. Verzoekster heeft vervolgens het geschil aanhangig gemaakt bij de
Kommissie (brief d.d 1 juli 1984)

IV Overwegende daaromtrent

1. De Kommissie heeft op basis van de door partijen mondeling dan wel
schriftelijk verstrekte informatie vastgesteld dat verzoekster begin 1983 op
verzoek van verweerster tijdelijk, namelijk zolang de personeelsbezetting
daartoe aanleiding zou geven, gemiddeld 15 uur per week als ziekenverzorgende
zou gaan funktioneren

Verweerster heeft voorts gesteld – hetgeen door verzoekster ter zitting
is bevestigd – dat zij zorgvuldigheidshalve reeds in januari 1983 heeft
medegedeeld dat de bestaande arbeidsovereenkomst niet kon worden omgezet in
een overeenkomst voor onbepaalde tijd, omdat verzoekster niet voldeed aan de
daartoe gestelde eisen

2. In het licht van het voormelde, is de Kommissie van oordeel dat de
oorspronkelijke arbeidsovereenkomst niet essentieel is gewijzigd. Het feit
dat verzoekster de overeengekomen arbeid in de regel op vaste dagen is gaan
verrichten doet hier aan niet af. De gewijzigde personeelsbezetting alsmede
de toenemende vraag om zorgverlening hebben het kennelijk mogelijk gemaakt om
op een bepaald moment een zekere regelmaat aan te brengen

Het karakter van de overeenkomst, te weten het op tijdelijke basis
verrichten van werkzaamheden in geval van onvoorziene situaties, is hierdoor
in wezen niet aangetast

3. De Kommissie benadrukt voorts dat verweerster nimmer enige toezegging
heeft gedaan (en deze overigens ook niet kon doen), zodat verzoekster er niet
op mocht en kon vertrouwen dat het dienstverband op oproepbasis was gewijzigd
in de door verzoekster gewenste zin

4. Het voorstel van verzoekster om de applikatiekursus eerst in 1990 te
gaan volgen, wordt niet aangemerkt als een aanbod dat verweerster in alle
redelijkheid diende te aksepteren, zodat het aanbieden van een
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd ook op dit moment niet behoort tot de
mogelijkheden

5. Nu verzoekster om haar moverende redenen niet wenst in te gaan op het
voorstel van verweerster om het per 17 mei 1982 overeengekomen dienstverband
te kontinueren, kan de Kommissie niet tot een andere beslissing komen dan het
verzoek als omschreven onder II 1.a af te wijzen

V Uitspraak

De Kommissie wijst het verzoek af

Rechters

Mr. W.G. Kloos als voorzitter en C. Vonkeman en M. Wunderink als leden

Instantie: Kantonrechter Utrecht, 9 oktober 1984

Instantie

Kantonrechter Utrecht

Samenvatting


X en Y (die na elkaar bij Z in dienst zijn gekomen) zijn door het gedrag van
hun werkgever in de Ziektewet beland en hebben tegelijkertijd een
ontbindingsverzoek ingediend. Beiden zijn slechts korte tijd in dienst
geweest van Z.
Naar het oordeel van de kantonrechter is voldoende gebleken dat Z zich anders
heeft gedragen dan van een directeur jegens zijn secretaresses mag worden
verwacht en zich tegen de zin en de wil van de verzoeksters aan hen heeft
opgedrongen met ongewenste intimiteiten en handtastelijkheden en daardoor een
sfeer heeft geschapen waardoor een redelijk functioneren van verzoeksters als
directie-secretaresse niet mogelijk was. De ontbinding wordt toegewezen,
onder toekenning van een suppletie op de Ziektewet-uitkering. Voor een
immateriële schadevergoeding acht de kantonrechter geen termen aanwezig. In
het geval van de laatst in dienst getreden secretaresse bestaat daarvoor geen
grond omdat de dienstbetrekking slechts betrekkelijk korte tijd heeft geduurd
en het verzoekster al spoedig duidelijk moet zijn geweest dat `bijzondere
diensten’ van haar werden verlangd; zij heeft zelf gesteld aan de verlangens
van Z te hebben toegegeven, waardoor zij heeft meegewerkt aan de moeilijke
situatie waarin zij is komen te verkeren. De eerste secretaresse krijgt
evenmin een immateriële schadevergoeding. Ook ten aanzien van haar overweegt
de kantonrechter dat haar spoedig duidelijk moet zijn geweest dat er
`bijzondere diensten’ van haar werden verlangd; zij had veel eerder stappen
kunnen ondernemen om de dienstbetrekking te doen eindigen. Beide uitspraken
zijn opgenomen op deze CD-ROM (2056/84)

Volledige tekst

Gezien het verzoekschrift van: Y, wonende te Montfoort, ingekomen ter griffie
op 1 augustus 1984 (gemachtigde Mr W. Oerlemans, advocate te Utrecht),
strekkende tot ontbinding van haar arbeidsovereenkomst met de besloten
vennootschap BV BELEGGINGSBOUW, maatschappij tot het bevorderen van de
woningbouw, gevestigd en kantoorhoudende te Loosdrecht, op grond van
verandering in de omstandigheden wegens gewichtige redenen, alsmede haar ten
laste van gerequestreerdes een vergoeding toe te kennen bestaande uit
aanvulling van haar inkomen gedurende 2,5 jaar tot het zelfde bedrag als haar
huidige salaris bij gerequestreerdes, benevens een bedrag groot ƒ 25.000
terzake van immateriële schade, zijde zij met ingang van 21 november 1983 in
de functie van directie-secretaresse in dienst getreden en op 29 mei 1984
arbeidsongeschikt geraakt;

Gelet op het verweerschrift van gerequestreerdes met bijlagen, ingekomen ter
griffie op 21 augustus 1984 (gemachtigde Mr J.W. Dieker, advocaat te
Utrecht), concluderende tot referte, doch tot afwijzing van de gevraagde
schadevergoeding.

Gehoord partijen ter zitting van 3 september 1984, voortgezet op 7 september
1984, verzoekster in persoon en bijgestaan door Mr Oerlemans voornoemd,
gerequestreerde vertegenwoordigd door haar directeur tevens enig
aandeelhouder Z En bijgestaan door Mr Dieker Voornoemd;

Gelet voorts op de producties die beide partijen alsnog in het geding hebben
gebracht;

Overwegende dat verzoekster ter grondslag aan haar eis heeft gesteld dat
gerequestreerdes directeur Z herhaaldelijk heeft gesuggereerd dat hij over
wilde gaan tot intiemere contacten met haar, door middel van opmerkingen,
onnodig en ongewenst ‘persoonlijk’ contact, handtastelijkheden en door het
aanbieden van financiële voordelen aan verzoekster;
dat zij bij het naderen van het einde van de proeftijd hier niet langer tegen
op kon en door de uitgeoefende dwang en uit angst voor ontslag seksuele
omgang met de heer Z heeft gehad;
dat gelijksoortige contacten veelvuldig op het werk hebben plaatsgevonden,
hoewel zij zeer regelmatig heeft laten blijken, dat zij op een dergelijke
manier niet benaderd wenste te worden en ook ieder financieel voordeel heeft
geweigerd;
dat, nadat zij in April 1984 duidelijk te kennen had gegeven dat de door haar
niet gewenste intimiteiten niet meer mochten voorkomen, de heer Z liet merken
dat hij de opstelling van verzoekster niet tolereerde, het haar moeilijk, zo
niet onmogelijk heeft gemaakt haar werk te doen;
dat zij door de situatie ernstig in de war is geraakt en zich op 29 mei 1984
ziek heeft gemeld;

Overwegende dat gerequestreerdes bij monde van haar directeur Z heeft
bestreden dat hij ooit enige avances jegens verzoekster heeft gemaakt en geen
intieme contacten, laat staan seksuele omgang, met haar heeft gehad;

Overwegende, dat gerequestreerdes heeft gesteld dat indien de stellingen van
verzoekster juist zouden zijn, andere personeelsleden hiervan iets hadden
moeten bemerken, zijnde zulks niet het geval, zich beroepende op een aantal
verklaringen van andere personeelsleden waaronder de zoon van de heer Z;
Overwegende, dat de enkele omstandigheid dat andere personeelsleden niets
zouden hebben gemerkt van de toenaderingen en handtastelijkheden die
verzoekster de heer Z verwijt niet impliceert dat deze niet hebben kunnen
plaatsvinden, daar uiteraard een directeur die dergelijke contacten probeert
te leggen en handelingen uitvoert zulks niet doet in de nabijheid van ander
personeel – zoals de heer Z ook ter zitting heeft toegegeven -, terwijl een
directeur die zoals in het onderwerpelijke geval beschikt over een aparte
directiekamer die niet middels een gewone deurkruk is te openen, maar alleen
met een sleutel, alle gelegenheid heeft zich van het overige personeel met
zijn secretaresse af te zonderen;

Overwegende, dat door de overlegde bescheiden is komen vast te staan dat
verzoekster op 29 mei 1984, de datum van ziekmelding, tegen haar huisarts S
heeft gezegd nervositeitsklachten te hebben, welke zouden zijn ontstaan door
ongewenste intieme benadering door haar werkgever en op 6 juni 1984, toen zij
voor het eerst door een controleur van de Stichting Sociaal Fonds
Bouwnijverheid werd bezocht, ook heeft verklaard dat zij overspannen is
geraakt doordat zij lastig gevallen is door de werkgever met ongewenste
intimiteiten;
dat zij op 5 juli 1984 hetzelfde heeft medegedeeld aan de
verzekeringsgeneeskundige K;

Overwegende, dat uit een verklaring van S, emancipatiewerkster bij de FNV
-district Utrecht- d.d. 27 juli 1984 is gebleken dat verzoekster op 17 mei
1984 – dus voordat zij zich ziek had gemeld – aan Mevrouw S. Heeft verteld op
haar werk met ongewenste intimiteiten van haar directeur te zijn
geconfronteerd, redenen waarom Mevrouw S. haar heeft geadviseerd nader
contact op te nemen met haar voorgangster toen zij zich realiseerde dat ook
deze arbeidsongeschikt was geraakt en doorverwezen naar verzoeksters
gemachtigde;

Overwegende, dat ook even bedoelde voorgangster van verzoekster, X, gelijke
ervaringen met gerequestreerdes directeur zou hebben gehad en eveneens een
zelfde vordering c.a. jegens gerequestreerdes aanhangig heeft gemaakt.

Overwegende, dat door eerdergenoemde verklaringen en uit het feit dat ook
Mevrouw X, de voorgangster, heeft gesteld soortgelijke ervaringen met de heer
Z te hebben gehad, zij het dat zij er niet aan heeft toegegeven met deze
seksuele omgang te hebben, alsmede uit het verhoor van partijen met name uit
de gedetailleerde en overtuigende wijze waarop verzoekster heeft weergegeven
de wijze waarop zij door de heer Z is benaderd, naar Ons oordeel voldoende is
gebleken dat de heer Z zich anders heeft gedragen dan van een directeur
jegens zijn secretaresse mag worden verwacht en zich tegen de wil en zin van
verzoekster aan haar heeft opgedrongen met ongewenste intimiteiten en
handtastelijkheden en daardoor een sfeer heeft geschapen waardoor een
redelijk functioneren van verzoekster als directiesecretaresse niet mogelijk
was;

Overwegende, dat gerequestreerdes er zich op heeft beroepen dat in afwijking
van de arbeidsovereenkomst d.d. 25 oktober 1983, waarbij een overeenkomst
voor onbepaalde tijd is overeengekomen, een andere schriftelijke overeenkomst
voor 6 maanden zou zijn afgesloten, doch afgezien van het feit dat
gerequestreerdes die overeenkomst niet heeft overgelegd -zij heeft
gesuggereerd dat verzoekster het contract zou hebben verduisterd- volstrekt
onaannemelijk is dat verzoekster geheel onverplicht akkoord zou zijn gegaan
met het beëindigen van de arbeidsovereenkomst met ingang van 21 juli 1984;

Overwegende, ten overvloede, dat zelfs als zou gerequestreerdes verzoekster
hebben bewogen een dergelijke overeenkomst en nog wel volstrekt onverplicht
te ondertekenen, zij daaraan geen enkel recht kan ontlenen, daar zij aldus
zich zou gedragen anders dan de eisen van redelijkheid en billijkheid met
zich medebrengen, daar verzoekster aldus niet onvrijwillig arbeidsongeschikt
zou zijn geraakt met alle gevolgen van dien en het haar plicht als werkgever
is haar werknemers daaraan niet bloot te doen stellen en integendeel juist te
weerhouden eenzijdig de dienstbetrekking te verbreken;

Overwegende, dat Wij termen aanwezig achten ten laste van gerequestreerdes
een vergoeding toe te kennen; verzoekster heeft weliswaar onlangs een baan
kunnen aanvaarden, doch afgewacht dienst te worden of zij inderdaad volledig
zal blijken te zijn hersteld en gelet op haar gezondheidstoestand deze zal
kunnen volhouden;
Wij zullen daarom de vergoeding vaststellen in dier voege dat
gerequestreerdes tot 1 januari 1987 een door verzoekster te ontvangen
geringer inkomen of sociale uitkering zal suppleren tot de hoogte van het
laatstgenoemde nettosalaris bij gerequestreerdes, belopende dit f.2710 bruto
per maand met dien verstande, dat geen suppletie verschuldigd is, indien
verzoekster vrijwillig mocht besluiten minder te gaan werken en daarvoor geen
medische indicatie mocht bestaan;

Overwegende dat Wij geen termen aanwezig achten daarnaast nog een vergoeding
wegens immateriële schade toe te kennen, daar enerzijds de dienstbetrekking
effectief slechts betrekkelijk korte tijd heeft geduurd en verzoekster al
spoedig duidelijk moet zijn geweest dat ‘bijzondere diensten’ van haar, naast
de normale werkzaamheden van directie-secretaresse, werden verlangd en zij
zelf heeft gesteld tenslotte aan de verlangens van de directeur te hebben
toegegeven, waardoor zij heeft medegewerkt aan de moeilijke situatie waarin
zij is komen te verkeren;

Overwegende, dat mitsdien behoort te worden beslist als na te melden;

Gelet op de betrekkelijke wetsartikelen.

BESCHIKKENDE:

Ontbinden de tussen partijen bestaande arbeidsovereenkomst op grond van
veranderingen in de omstandigheden wegens gewichtige redenen met ingang van
heden;

Kennen aan verzoekster ten laste van gerequestreerdes een vergoeding toe in
dier voege dat gerequestreerdes tot 1 januari 1987 het netto inkomen van
verzoekster uit hoofde van een sociale uitkering of andere geringere
inkomsten uit arbeid zal suppleren tot de hoogte van het huidige netto-loon
van verzoekster, belopende dit f.2710 bruto per maand, met dien verstande dat
geen suppletie verschuldigd is indien verzoekster vrijwillig mocht besluiten
minder te gaan werken en daarvoor geen medische indicatie mocht bestaan.

Wijzen af het meer of anders gevorderde.

Veroordelen gerequestreerdes in de kosten van deze procedure tot op de dag
van deze uitspraak aan de zijde van verzoekster gevallen en begroot op f.600,
daaronder begrepen f.500 gemachtigden salaris, te voldoen als volgt:

aan de griffier van dit kantongerecht:

bij voorkeur door storting op gironummer 425291, ten name van de gerechten in
het arrondissement Utrecht,
terzake:
– in debet gesteld griffierecht ƒ 75
– salaris gemachtigde ƒ 500
aan de verzoekende partij:

terzake:
– niet in debet gesteld griffierecht ƒ 25

Rechters

Mr. C.A. Westrouwen van Meeteren

Instantie: Kantonrechter Utrecht, 9 oktober 1984

Instantie

Kantonrechter Utrecht

Samenvatting


X en Y (die na elkaar bij Z in dienst zijn gekomen) zijn door
het gedrag van hun werkgever in de Ziektewet beland en hebben tegelijkertijd
een ontbindingsverzoek ingediend. Beiden zijn slechts korte tijd in dienst
geweest van Z.
Naar het oordeel van de kantonrechter is voldoende gebleken dat Z zich anders
heeft gedragen dan van een directeur jegens zijn secretaresses mag worden
verwacht en zich tegen de zin en de wil van de verzoeksters aan hen heeft
opgedrongen met ongewenste intimiteiten en handtastelijkheden en daardoor een
sfeer heeft geschapen waardoor een redelijk functioneren van verzoeksters als
directie-secretaresse niet mogelijk was. De ontbinding wordt toegewezen,
onder toekenning van een suppletie op de Ziektewet-uitkering. Voor een
immateriële schadevergoeding acht de kantonrechter geen termen aanwezig. In
het geval van de laatst in dienst getreden secretaresse bestaat daarvoor geen
grond omdat de dienstbetrekking slechts betrekkelijk korte tijd heeft geduurd
en het verzoekster al spoedig duidelijk moet zijn geweest dat `bijzondere
diensten’ van haar werden verlangd; zij heeft zelf gesteld aan de verlangens
van Z te hebben toegegeven, waardoor zij heeft meegewerkt aan de moeilijke
situatie waarin zij is komen te verkeren. De eerste secretaresse krijgt
evenmin een immateriële schadevergoeding. Ook ten aanzien van haar overweegt
de kantonrechter dat haar spoedig duidelijk moet zijn geweest dat er
`bijzondere diensten’ van haar werden verlangd; zij had veel eerder stappen
kunnen ondernemen om de dienstbetrekking te doen eindigen. Beide uitspraken
zijn opgenomen op deze CD-ROM (2057/’84)

Volledige tekst

Gezien het verzoekschrift van X, wonende te
Hilversum, ingekomen ter griffie op 1 augustus 1984 (gemachtigde Mr.
W.Oerlemans, advocate te Utrecht), strekkende tot ontbinding van haar
arbeidsovereenkomst met de besloten vennootschap BV Beleggingsbouw,
maatschappij tot het bevorderen van de woningbouw, gevestigd en
kantoorhoudende te Loosdrecht, op grond van veranderingen in de
omstandigheden wegens gewichtige redenen, alsmede haar ten laste van
gerekwestreerde een vergoeding toe te kennen bestaande uit aanvulling van
haar inkomen gedurende 2,5 jaar tot hetzelfde bedrag als haar huidige salaris
bij gerekwestreerde, benevens een bedrag groot ƒ 25.000 terzake van
immateriële schade, zijnde zij met ingang van 28 februari 1983 in de functie
van directie-secretaresse in dienst getreden en op 16 september 1983
arbeidsongeschikt geraakt;

Gelet op het verweerschrift van gerekwestreerde met bijlagen, ingekomen ter
griffie op 21 augustus 1984 (gemachtigde Mr. J.W. Dieker, advocaat te
Utrecht), concluderende tot referte, doch tot afwijzing van de gevraagde
vergoeding;

Gehoord partijen ter zitting van 3 september 1984, voortgezet op 7 september
1984, verzoekster in persoon en bijgestaan door Mr. Oerlemans voornoemd,
gerekwestreerde vertegenwoordigd door haar directeur, tevens enig
aandeelhouder Z En bijgestaan door Mr. Dieker Voornoemd;

Gelet voorts op de producties die beide partijen in het geding hebben
gebracht;

Overwegende, dat verzoekster ten grondslag aan haar eis heeft gesteld dat
gerekwestreerdes directeur Z herhaaldelijk heeft gesuggereerd dat hij over
wilde gaan tot intiemere contacten met haar, door middel van opmerkingen,
onnodig en ongewenst ‘persoonlijk’ contact, handtastelijkheden en door het
aanbieden van financiële voordelen aan verzoekster; dat verzoekster zeer
regelmatig heeft laten blijken dat zij niet benaderd wenste te worden op de
wijze zoals de heer Z deed en ieder financieel voordeel heeft geweigerd; dat
gerekwestreerde na de proeftijd getracht heeft verzoekster te bewegen een
nadere arbeidsovereenkomst voor 4 maanden met een hernieuwde proeftijd te
tekenen, hetgeen zij heeft geweigerd; dat de heer Z ook nadat verzoekster
arbeidsongeschikt is geworden als gevolg van het optreden van evengenoemde
spanningen, getracht heeft tot intiemere contacten met haar te geraken, doch
toen zij daarop niet in wenste te gaan, de arbeidsovereenkomst heeft opgezegd
en een ontslagvergunning heeft aangevraagd;

Overwegende, dat gerekwestreerde bij monde van haar directeur Z heeft
bestreden dat hij ooit enige avances jegens verzoekster heeft gemaakt en geen
intieme contacten met haar heeft trachten te leggen;

Overwegende, dat gerekwestreerde heeft gesteld dat indien de stellingen van
verzoekster juist zouden zijn, andere personeelsleden hiervan iets hadden
moeten bemerken, zijnde zulks niet het geval, zich beroepende op een aantal
verklaringen van andere personeelsleden, waaronder de zoon van de heer Z;

Overwegende, dat de enkele omstandigheid dat andere personeelsleden niets
zouden hebben gemerkt van de toenaderingen en handtastelijkheden die
verzoekster de heer Z verwijt, niet impliceert dat deze niet hebben kunnen
plaatsvinden, daar uiteraard een directeur die dergelijke contacten probeert
te leggen en handelingen uitvoert zulks niet doet in de nabijheid van ander
personeel -zoals de heer Z ook ter zitting heeft toegegeven-, terwijl een
directeur die zoals in het onderwerpelijke geval beschikt over een aparte
directiekamer die niet middels een gewone deurkruk is te openen, maar alleen
met een sleutel, alle gelegenheid heeft zich van het overige personeel met
zijn secretaresse af te zonderen;

Overwegende, dat verzoekster heeft overlegd

1) een verklaring van haar ouders waaruit blijkt dat verzoekster zeer ontdaan
in de lunchpauze op 3 mei 1983 aan hen heeft verteld dat de heer V.L. zou
hebben te kennen gegeven dat ondertekening van een arbeidsovereenkomst niet
noodzakelijk was, indien verzoekster met hem tot het ‘uiterste’ wilde gaan,
alsmede dat hij haar financiële voordelen zou toekennen, zoals een auto van
de zaak en een hypotheek te regelen zou zijn als zij ver genoeg met hem wilde
gaan; dat de heer Z zelfs nadat verzoekster arbeidsongeschikt geworden was
trachtte afspraken met haar te maken, en toen tenslotte verzoekster in een
bespreking in H had toegestemd, het voorstel zou zijn gedaan met haar een
‘huwelijk voor overdag’ aan te gaan;

2)een verklaring van S te H, een vriendin van verzoekster, waaruit blijkt dat
verzoekster regelmatig met haar heeft gesproken over het gedrag van de heer
Z, die zich fysiek aan haar opdrong, en dat zij haar heeft aangeraden haar
huisarts te raadplegen;

3)een verklaring van verzoeksters huisarts W. te Hilversum, waaruit blijkt
dat hij op 4 oktober 1983 een geagiteerde en overspannen X heeft gezien, die
als oorzaak van haar toestand opgaf het oversext gedrag en belaging van haar
werkgever, terwijl hij haar toen 4 jaren kende als normale reële jonge vrouw,
redenen waarom hij haar klacht dan ook naar behoren serieus heeft genomen;

4)een verklaring van de controlerend geneeskundige G te Amersfoort, waaruit
blijkt dat verzoekster op 10 oktober 1983 op zijn spreekuur is verschenen en
heeft medegedeeld dat haar werkgever haar diverse keren met oneerbare
voorstellen heeft benaderd, met als climax het meenemen naar een klein
kamertje; dat naar het oordeel van genoemde geneeskundige als gevolg van de
ondervonden benadering verzoekster psychisch gedecompenseerd was en dit hem
aanleiding heeft gegeven verzoekster in de Ziektewet te accepteren en hij
zulks aan de GMD heeft medegedeeld;

Overwegende, dat door deze verklaringen in onderling verband en samenhang
beschouwd, alsmede uit het verhoor van partijen en met name uit de
gedetailleerde en overtuigende wijze waarop verzoekster heeft weergegeven de
wijze waarop zij door de heer Z is benaderd, naar Ons oordeel voldoende is
gebleken, dat de heer Z zich anders heeft gedragen dan van een directeur
jegens zijn secretaresse mag worden verwacht en zich tegen de wil en zin van
verzoekster aan haar heeft opgedrongen met ongewenste intimiteiten en
voorstellen en daardoor een sfeer heeft geschapen waardoor een redelijk
functioneren van verzoekster als directiesecretaresse niet mogelijk was.;

Overwegende, dat weliswaar in eerste instantie de mededelingen afkomstig zijn
van verzoekster zelf, doch Wij uitgesloten achten dat de verzoekster de toch
voor haar zeer pijnlijke gênante gebeurtenissen aan haar ouders, vriendin en
twee geneeskundigen zou hebben verteld wanneer deze zich niet zouden hebben
voorgedaan, en volstrekt onaannemelijk dat zij alles al sedert mei 1983 in
scene gezet zou hebben om zich financiële voordelen te verschaffen, en acties
te dien einde eerst ruim een jaar later te ondernemen;

Overwegende, dat tekenend is dat haar opvolgster Y Heeft gesteld volstrekt
soortgelijke ervaringen met de heer Z te hebben gehad, terwijl beide dames
eerst contact met elkaar hebben gekregen nadat de emancipatiewerkster S was
benaderd door evengenoemde Y. In mei 1984 (dus een jaar later!); (vergelijk
verklaring d.d. 27 juli 1984 van S, die geacht wordt hier woordelijk te zijn
geïnsereerd);

Overwegende, dat mitsdien van zodanige veranderingen in de omstandigheden
sprake is dat de dienstbetrekking billijkheidshalve behoort te eindigen en
Wij deze inderdaad zullen ontbinden;

Overwegende, dat Wij termen aanwezig achten ten laste van gerekwestreerde een
vergoeding toe te kennen, nu verzoekster nog steeds arbeidsongeschikt is en
gelet op de situatie op de arbeidsmarkt niet te verwachten is, dat zij,
geheel hersteld zijnde, spoedig een andere werkkring met eenzelfde salaris
als zij bij gerekwestreerde verdiende zal kunnen vinden, en wel in dier voege
dat gerekwestreerde tot 1 januari 1987 een door verzoekster te ontvangen
sociale uitkering of andere geringer inkomen dan haar huidige netto salaris
zal suppleren tot de hoogte van laatst genoten salaris, belopende dit ƒ 3500
bruto per maand;

Overwegende, dat Wij geen termen aanwezig achten daarnaast nog een vergoeding
wegens immateriële schade toe te kennen, daar de dienstbetrekking effectief
slechts ruim een half jaar heeft geduurd en verzoekster al spoedig duidelijk
moet zijn geweest dat ‘bijzondere diensten’ van haar, naast de normale
werkzaamheden van directie-secretaresse, werden verlangd en harerzijds veel
eerder stappen ondernomen hadden kunnen worden om de onderwerpelijke
dienstbetrekking te doen eindigen, hetgeen ook daarom had gekund omdat
verzoekster zowel haar ouders als vriendin reeds in mei 1983 op de hoogte had
gesteld van de toestand waarin zij was komen te verkeren, en zij niet
gedwongen was tegen haar eigen omgeving te doen voorkomen alsof er niets aan
de hand was;

Overwegende, dat mitsdien behoort te worden beslist als na te melden;

Gelet op de betrekkelijke wetsartikelen;

Beschikkende

Ontbinden de tussen partijen bestaande arbeidsovereenkomst op grond van
veranderingen in de omstandigheden wegens gewichtige redenen met ingang van
heden;

Kennen aan verzoekster ten laste van gerekwestreerde een vergoeding toe in
dier voege dat gerekwestreerde tot 1 januari 1987 het netto inkomen van
verzoekster uit hoofde van een sociale uitkering of andere geringere
inkomsten uit arbeid zal suppleren tot de hoogte van het huidige nettoloon
van verzoekster, belopende dit ƒ 3500 bruto per maand;

Wijzen af het meer of andere gevorderde;

Veroordelen gerekwestreerde in de kosten van deze procedure tot op de dag van
deze uitspraak aan de zijde van verzoekster gevallen, begroot op ƒ 600,
daaronder begrepen ƒ 500 gemachtigde salaris, te voldoen als volgt:
aan de griffier van dit Kantongerecht:
bij voorkeur door storting op gironummer 425291
ten name van de gerechten in het arrondissement Utrecht,
terzake:
– in debet gesteld griffierecht : ƒ 75
– salaris gemachtigde : ƒ 500
aan verzoekende partij:
terzake:
– niet in debet gesteld griffierecht: ƒ 25

Rechters

Mr. C.A. Westrouwen van Meeteren

Instantie: Kantonrechter Rotterdam, 27 september 1984

Instantie

Kantonrechter Rotterdam

Samenvatting


Het verzoek tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst wordt afgewezen
Werkneemster wil niet met pensioen op 60 jarige leeftijd, zoals voor
vrouwen geregeld in de CAO. Zij heeft al diverse procedures gevoerd op
grond van ongelijke behandeling en is in het gelijk gesteld. De Bank vraagt
bij de Kantonrechter ontbinding van de arbeidsovereenkomst op grond van
verstoorde verhoudingen en precedentwerking ten opzichte van het overige
personeel. Dit verzoek wordt afgewezen

Volledige tekst

Rechters

Mr. Dolk